İnsan ve AI için tasarım desenleri
AI pedal çevirsin. Direksiyon sende kalsın.

tandem, insanla AI’ın aynı işte çalıştığı ürünler için tasarım desenlerini toplar. Her desende sorun, çözüm, önce ve sonra ekranı ve ajanına vereceğin üç prompt var.
Nasıl kullanılır
- 01Kullanıcının hangi anda olduğunu bul.Başlarken, çalışırken, eylemde, yanılınca ya da zamanla. Her eksen kullanıcının bir anı.
- 0230 saniyede dene.Her desenin başında, kendi ürününde o anı yaratan birkaç adım var.
- 03Uygula, sonra kuralı ajanına ver.Önce ve sonra ekranına bak, desenin sonundaki üç metni kodlama ajanına ver.
Başlarken
Kullanıcı AI ile tanışıyor, ne isteyeceğine karar veriyor.
4 kategori · 21 desen yayında
- 01
Tanışma
Kullanıcının AI'ın ne olduğunu, neyi yapıp neyi yapamadığını öğrendiği ilk temas.
- TD-011Neyi yapıp neyi yapamadığını ilk ekranda söyleSınırı bilmeden başlayan kullanıcı ilk hatada ya bütün güvenini kaybediyor ya hatayı fark etmiyor.Temel
- TD-012Boş ekranı örnek görevlerle doldurBoş kutunun önündeki kullanıcı ya AI'ın zayıf olduğu işi deniyor ya hiçbir şey denemiyor.Temel
- TD-013AI'ın ürettiğini etiketleAI özetini kaynağın kendisi sanan okur, yanlışı kaynağa mal ediyor.Temel
- TD-014AI'ı insan gibi sunmaİnsan adı, fotoğrafı ve duygusu, AI'ın taşımadığı bir yargı ve sorumluluk vaat ediyor.Temel
- TD-015Bilgisinin hangi tarihte kaldığını söyleModelin eğitim verisinde kalan eski bilgi, bugünün bilgisi gibi sunuluyor.Temel
- 02
Niyet
Kullanıcının ne istediğini AI'a anlattığı an. Girdi, bağlam ve AI'ın sorduğu soru burada.
- TD-007Belirsizse tek ve somut bir soru sorTahminle yanlış iş yapmak da her adımda soru sormak da kullanıcının zamanını yiyor.Temel
- TD-016Sormadan ilerlediğinde varsayımını gösterAI'ın neyi varsaydığını görmeyen kullanıcı yanlış sonucun nedenini bulamıyor.Temel
- TD-017Niyeti prompt yerine kontrollerle aldırAynı isteği her seferinde farklı yazan kullanıcı her seferinde farklı sonuç alıyor.Temel
- TD-018AI'ın gördüğü bağlamı göster ve düzenletHangi dosyayı, seçimi ya da sayfayı okuduğu görünmeyince yanlış cevabın kaynağı anlaşılmıyor.Temel
- TD-019Tarif etmek yerine örnek göstermeye izin verİstediğini kelimelerle anlatamayan kullanıcı uzun prompt denemelerinde kayboluyor.Temel
- 03
Bellek
AI'ın kullanıcı hakkında hatırladıkları ve bunları bir oturumdan ötekine taşıması.
- TD-020Neyi hatırladığını gösterKişiselleşmiş cevabın nereden geldiği anlaşılmıyor.Temel
- TD-021Hatırladığını düzelttir ve sildirYanlış ya da eskimiş bir bilgi her cevaba sızıyor.Temel
- TD-022Hafızasız çalışma seçeneği verBir konunun kalıcı kayda geçmesini istemeyen kullanıcı AI'ı hiç kullanmıyor.Temel
- TD-023Bir bağlamda öğrendiğini başka bağlama taşımaÖzel bir konuşmada söylenen, iş sunumunda kullanıcının karşısına çıkıyor.Hassas
- TD-024Hassas bilgiyi hafızaya almadan önce sorSağlık, para ya da ilişki bilgisi kullanıcı bilmeden kalıcı oluyor.Hassas
- 04
Erişim
AI'ın hangi veriye, hesaba ve araca dokunabildiği, bu iznin nasıl verilip geri alındığı.
- TD-025AI'ın neye erişebildiğini tek yerde gösterİzinler ayarlara dağılınca kullanıcı AI'ın neyi okuduğunu bilmiyor.Temel
- TD-026İzni ihtiyaç anında isteKurulumda istenen geniş izin, kullanıcının anlamadan verdiği izne dönüşüyor.Temel
- TD-027Okuma ve yazma iznini ayırOkumak için bağlanan ajan, gönderme ve silme yetkisini de alıyor.Ajan
- TD-028Erişimi tek adımda geri aldırBağlantıyı kaldırmanın yolu bulunmayınca izin hiç geri alınmıyor.Temel
- TD-029Paylaşımın kime açıldığını açıkça söyle“Paylaş” düğmesi konuşmayı arama motorlarına ya da herkese açık bir akışa düşürüyor.Temel
- TD-030Başkaları hakkında profil çıkarmaTek tek açık bilgileri birleştiren AI, bir kişinin dosyasını çıkarıyor.Hassas
Çalışırken
AI üretiyor, kullanıcı sonucu görüp yönlendiriyor.
4 kategori · 25 desen yayında
- 05
Bekleme
AI çalışırken geçen süre. Ne yaptığı, ne kadar süreceği ve nasıl durdurulacağı.
- TD-031Beklerken ne yaptığını söyleDönen simge, AI'ın çalıştığını mı takıldığını mı söylemiyor.Temel
- TD-032Hazır olanı geldikçe gösterBütün cevabı bekleyen kullanıcı, ilk satırda yanlış yolda olduğunu göremiyor.Temel
- TD-033Her uzun işe durdurma düğmesi koyYanlış yöne giden işi durduramayan kullanıcı bitmesini bekliyor.Temel
- TD-034Uzun işi arka plana al, bitince haber verSekmeyi kapatırsa işin kaybolacağından korkan kullanıcı ekranın başında bekliyor.Ajan
- TD-035Harcanacak çabayı ve ücreti işten önce gösterKredi ve kota habersiz bitiyor, pahalı iş ucuz işle aynı düğmeden başlıyor.Temel
- 06
Çıktı
Üretilen sonucun nasıl sunulduğu, düzenlendiği ve öncekiyle karşılaştırıldığı.
- TD-036Çıktıya taslak adını ver“Tamam” ve “cevap” gibi kelimeler, çıktının kontrol gerektirmediğini ima ediyor.Temel
- TD-037Keşif işinde birden çok seçenek sunTek sonuç kullanıcıyı ilk denemeyi düzeltmeye kilitliyor.Temel
- TD-038Çıktıyı yerinde düzenletilebilir bırakKüçük bir değişiklik için bütün çıktıyı yeniden istemek gerekiyor.Temel
- TD-039Yalnız seçilen bölümü yeniden üretBir paragrafı düzeltmek, beğenilen öteki paragrafları da değiştiriyor.Temel
- TD-040Değişikliği fark olarak gösterUzun metinde ya da kodda neyin değiştiğini bulmak işin kendisinden uzun sürüyor.Temel
- TD-041Önceki sürümleri sakla ve karşılaştırtYeniden üretilen sonuç öncekinden kötü çıkınca eskisine dönülemiyor.Temel
- 07
Kanıt
Kullanıcının çıktıya ne kadar güveneceğine karar verdiği malzeme. Kaynak, belirsizlik ve açıklama.
- TD-001Kaynağın cümleyi gerçekten desteklediğini denetleKaynak numarası güveni artırıyor, kaynak cümleyi desteklemese bile.Temel
- TD-042Her iddiayı kaynağına bağlaKaynaksız bir iddiayı kontrol etmenin yolu yok.Temel
- TD-043Doğrulamayı tek bakışa indirKaynağı açıp ilgili cümleyi aramak kullanıcıyı kontrolden vazgeçiriyor.Temel
- TD-044Kaynağın türünü ve ağırlığını gösterForum şakası ile resmi belge aynı numaralı dipnotla görünüyor ve okur ikisine aynı ağırlığı veriyor.Temel
- TD-045Belirsizliği sözle söyleHer cevabın aynı kendinden emin tonda gelmesi zayıf cevabı ele vermiyor.Temel
- TD-046Güven skorunu yalnız ayarlıysa gösterGerçek doğruluğa ayarlanmamış bir yüzde, yanlış cevaba sayı kesinliği katıyor.Temel
- TD-047Açıklamanın körü körüne güven üretmesini önleUzun ve ikna edici gerekçe, AI yanılırken de kabul oranını artırıyor.Temel
- TD-048Kanıt zayıfsa daha az kesin konuşTek bir sayı ya da tek etiket, verinin taşıyamayacağı bir kesinlik veriyor.Temel
- 08
Kontrol
Kullanıcının AI'ı kabul ettiği, reddettiği, ayarladığı ve kapattığı yerler.
- TD-049Reddetmeyi kabul etmekten kolay yapÖneriyi kapatmak zahmetliyse kullanıcı istemediği öneriyi kabul ediyor.Temel
- TD-050Araya girme anını kullanıcının dikkatine göre seçDoğru öneri yanlış anda gelince kesintiye dönüşüyor.Temel
- TD-051Tek seferlik ayarı kalıcı tercihten ayırKullanıcı aynı tercihi her konuşmada yeniden söylüyor ya da tek seferlik isteği kalıcı oluyor.Temel
- TD-052Davranışın kimin kuralından geldiğini gösterYönetici politikası, güvenlik kuralı ve reklam kullanıcıya aynı “yapamam” ya da aynı öneri olarak görünüyor.Temel
- TD-053AI'ı kapatma yolu bırakKapatılamayan AI düğmesi kullanıcının ürüne güvenini aşındırıyor.Temel
- TD-054Öneriyi ve değişikliği ekran okuyucuya duyurAI metni sessizce değiştirince görme engelli kullanıcı neyin değiştiğini bilmiyor.Temel
Eylemde
AI kullanıcı adına gönderiyor, siliyor, değiştiriyor.
4 kategori · 23 desen yayında
- 09
Otonomi
AI'ın sormadan ne kadar ilerleyeceğini belirleyen kurallar.
- TD-002Otonomiyi geri alınabilirliğe ve riske göre kademelendirHer işe aynı serbestliği veren ajan ya her şeyi soruyor ya hiçbir şeyi.Ajan
- TD-055Uzun işte önce planı gösterAjan yanlış yola girdiğinde kullanıcı bunu iş bittikten sonra görüyor.Ajan
- TD-056Toplu işten önce kuru koşu gösterYüzlerce kayda dokunan iş, ilk kayıtta fark edilecek bir hatayı hepsine yayıyor.Ajan
- TD-057Otonomi düzeyini kullanıcıya bırak ve hep görünür tutKullanıcı ajanın bir sonraki adımda sorup sormayacağını bilmiyor.Ajan
- TD-058Yasağı prompta değil sisteme yaz“Dokunma” talimatına uyup uymamak modelin kararına kalıyor.Ajan
- TD-059Durdurma düğmesini her an erişilebilir tutÇalışan ajanı durdurmanın tek yolu pencereyi kapatmak oluyor.Ajan
- 10
Onay
AI'ın durup insandan izin istediği an ve izin ekranının kendisi.
- TD-003Onayları bütçe gibi harcaHer onay kutusu ötekilerin değerini düşürüyor, kullanıcı okumadan onaylamaya başlıyor.Ajan
- TD-060Onay ekranında komutu değil sonucu yazHam komutu okuyamayan kullanıcı neyi onayladığını bilmiyor.Ajan
- TD-061“Her zaman izin ver”in kapsamını dar ve görünür tutBir kez verilen geniş izin, unutulmuş bir yetkiye dönüşüyor.Ajan
- TD-062Geri dönüşü olmayan işte onayı yavaşlatSilme ve gönderme, okuma onayıyla aynı kutuda ve aynı tuşla, sıradan bir onay kadar hızlı geçiyor.Ajan
- TD-063Para harcayan işte tutarı ve alıcıyı gösterÖdeme onayı neyin, kime, ne kadara ödendiğini söylemiyor.Hassas
- TD-064Onaydan sonra kapsam büyürse yeniden sorKullanıcı üç dosyayı onaylıyor, ajan otuz dosyaya dokunuyor.Ajan
- 11
Güvenlik
Ajanın okuduğu içerik, aldığı talimat ve kullandığı araç arasındaki sınırlar.
- TD-004Okuduğu içeriği talimat saymaE-postaya ya da web sayfasına gömülü bir cümle ajana komut olarak ulaşıyor.Ajan
- TD-065Güvenilmeyen içerik okuyan ajan dışarı veri göndermesinÖzel veri, güvenilmeyen içerik ve dışarı gönderme bir araya gelince tek bir cümle veri sızdırıyor.Ajan
- TD-066Araç tanımlarına körü körüne güvenmeBağlanan bir aracın açıklamasına gizlenmiş talimat ajanın davranışını değiştiriyor.Ajan
- TD-067AI'ın şirket adına söz vermesini sınırlaSohbet botunun uydurduğu iade ya da fiyat şirketi bağlıyor.Hassas
- TD-068Gizli bilgiyi ajanın bağlamına sokmaBağlama giren anahtar ve parola bir sonraki çıktıda dışarı çıkabiliyor.Ajan
- 12
İz
Ajanın ne yaptığını, neyi değiştirdiğini ve işi gerçekten bitirip bitirmediğini gösteren kayıt.
- TD-005“Yaptım” demeden önce sonucu doğrulaAjan başarısız adımı başarılı sanıp üstüne iş kuruyor ve kullanıcıya bitti diyor.Ajan
- TD-069Çalışırken adımları gösterSessiz çalışan ajanın neyi neden yaptığı anlaşılmıyor.Ajan
- TD-070İş bitince neyin değiştiğini listeleAjanın dokunduğu her şeyi kullanıcı kendisi bulmak zorunda kalıyor.Ajan
- TD-071Yarım kalan işi yarım diye raporlaÜç adımdan biri başarısız olunca rapor yine “tamamlandı” diyor.Ajan
- TD-072Araç hatasını uydurmayla örtmeAraç hata verince model sonucu tahmin edip gerçekmiş gibi kullanıyor.Ajan
- TD-073AI'ın değişikliğini insanınkinden ayırt etBelgede ya da kodda hangi satırı kimin yazdığı kayboluyor.Temel
Yanılınca
AI yanılıyor, takılıyor ya da işi yapamıyor.
4 kategori · 20 desen yayında
- 13
Hata
AI yanıldığında hasarı sınırlamak ve işi önceki duruma döndürmek.
- TD-074Hatanın yayılabileceği alanı sınırlaTest için çalışan ajan canlı veritabanına da erişebiliyor.Ajan
- TD-075Her ajan işinden önce dönüş noktası alAjanın bozduğu duruma elle dönmek saatler alıyor.Ajan
- TD-076Geri almayı işin sonucuna göre tasarlaGönderilmiş e-postaya, silinmiş bir paragraf gibi geri alınabilirmiş muamelesi yapılıyor.Ajan
- TD-077Hata mesajında ne olduğunu ve şimdi ne yapılacağını söyle“Bir şeyler ters gitti” kullanıcıyı aynı isteği tekrarlamaya itiyor.Temel
- TD-078Düzeltmeyi oturum boyunca hatırlaKullanıcının düzelttiği hata iki mesaj sonra geri geliyor.Temel
- 14
Ret
AI'ın bir isteği yapamadığı ya da yapmayacağı an ve kullanıcıya söylediği.
- TD-079Yapamadığında nedenini ve en yakın yolu söyleGerekçesiz ret kullanıcıyı çıkmaz sokağa bırakıyor.Temel
- TD-080Gereksiz reddi ölç ve azaltMasum isteği reddeden AI kullanıcıyı başka araca gönderiyor.Temel
- TD-081Cevabı sessizce kırpmaSınıra takılan kısım söylenmeden çıkarılınca cevap eksik ama tam görünüyor.Temel
- TD-082Yerine getiremeyeceği sözü verme“Bitince e-postayla gönderirim” diyen AI'ın böyle bir yeteneği yok.Temel
- 15
Devir
İşin AI'dan insana, insandan AI'a geçtiği an ve o anda aktarılanlar.
- TD-008İnsana devri bağlamıyla yapAI tıkanınca kullanıcı her şeyi insana baştan anlatmak zorunda kalıyor.Temel
- TD-083Devrin ne zaman olacağını önceden tanımlaÖfke, tekrar eden soru ya da riskli konu AI'ın içinde dönüp duruyor.Temel
- TD-084İnsan isteyene engel çıkarma“Temsilci” yazan kullanıcı AI döngüsünden çıkamıyor.Temel
- TD-085Kimin konuştuğunu görünür yapAI'dan insana geçiş fark edilmeyince kullanıcı kime ne söylediğini bilmiyor.Temel
- TD-086Kararla etkilenen kişiye itiraz yolu verAI'ın verdiği karara itirazın bir muhatabı yok.Hassas
- TD-087İnsandan AI'a dönüşte yapılanı aktarİnsan temsilcinin çözdüğü konuyu AI bir sonraki mesajda yeniden açıyor.Temel
- 16
Dürüstlük
AI'ın kullanıcıyı memnun etmek ya da yönlendirmek için doğruyu esnettiği yerler.
- TD-006Kullanıcı yanılıyorsa söyleModel, kullanıcıyı memnun etmek için yanlış varsayımı onaylıyor.Temel
- TD-088“Emin misin?” sorusunda kanıta dönİtiraz eden kullanıcı karşısında model doğru cevabını bırakıyor.Temel
- TD-089Ürünün gizli hedefini AI'a taşımaSatış ya da bağlılık hedefi, kullanıcının işine yardım eden cevaba karışıyor.Temel
- TD-090İkna tekniği kullanmaAciliyet, suçluluk ve özlem cümleleri kullanıcıyı istemediği yere çekiyor.Temel
- TD-091Duygusal bağın sınırını çizKullanıcı AI'ı tek dayanağı hâline getiriyor.Hassas
Zamanla
Model değişiyor, kullanıcı AI’a alışıyor.
4 kategori · 21 desen yayında
- 17
Ölçüm
AI özelliğinin işe yaradığını ve kullanıcının güveninin sağlıklı olduğunu gösteren sinyaller.
- TD-009Kabulden sonraki düzeltmeyi ölçKabul oranı yüksek görünüyor, kabul edilen çıktının çoğu sonradan elle düzeltiliyor.Temel
- TD-092Kabul oranını tek başına başarı saymaYüksek kabul hem işe yaradığını hem bakmadan kabul edildiğini gösterebiliyor.Temel
- TD-093AI haklıyken ve yanılırken kabulü ayrı ölçKullanıcı yanlış çıktıyı doğrusu kadar kolay kabul ediyorsa güven sağlıksız.Temel
- TD-094Kaynak açma ve doğrulama davranışını ölçKimsenin açmadığı kaynak, kullanıcı için yalnız bir güven rozeti.Temel
- TD-095Gerçek kullanımdan değerlendirme seti kurDemo sorularında iyi olan sistem kullanıcının gerçek sorusunda bozuluyor.Temel
- TD-096Geri bildirimi işin içinden toplaBaşparmak düğmesine pek basılmıyor, asıl sinyal düzeltmede ve vazgeçmede.Temel
- 18
Değişim
Model, prompt ya da veri değişirken ürünün davranışını korumak.
- TD-097Model değişikliğini bağımlılık güncellemesi gibi test etYeni model, eskisinin geçtiği testlerde sessizce düşüyor.Temel
- TD-098Prompt ve sistem talimatını da sürümleTek satırlık bir talimat değişikliği ürünün davranışını baştan değiştiriyor.Temel
- TD-099Davranış değişikliğini kullanıcıya duyurKullanıcı farkı kendi işinde, bir hatayla keşfediyor.Temel
- TD-100Alışılan modeli bir süre seçilebilir tutEski modeli bir gecede kaldırmak kullanıcının iş akışını kırıyor.Temel
- TD-101Çıktının hangi modelle üretildiğini kaydetAylar sonra bir kararın gerekçesi sorulduğunda onu üreten model sürümü bilinmiyor.Hassas
- 19
Beceri
Kullanıcının AI'ı denetleyecek bilgisini ve yeteneğini zamanla kaybetmemesi.
- TD-010Kullanıcının önce kendi tahminini yazmasına yer açAI'ın cevabını önce gören kişi kendi yargısını kurmadan ona uyuyor.Hassas
- TD-102AI'sız çalışma anlarını koruAI'a alışan uzman, AI olmadan işini daha kötü yapmaya başlıyor.Hassas
- TD-103Öğrenme modunda cevabı değil yolu gösterÖğrenmek isteyen kullanıcı cevabı alıp hiçbir şey öğrenmeden çıkıyor.Temel
- TD-104Gözetim yorgunluğunu tasarımla azaltYalnız izleyen insanın dikkati dakikalar içinde dağılıyor.Ajan
- TD-105Yeni başlayana ve uzmana farklı yardım etHerkese aynı yardım yeni başlayanı boğuyor, uzmanı yavaşlatıyor.Temel
- 20
Ekip
AI'ın birden çok kişi adına çalıştığı, paylaşıldığı ve yönetildiği durumlar.
- TD-106Ajanın kimin adına çalıştığını gösterOrtak bir ajanın gönderdiği mesajın sahibi belli değil.Ajan
- TD-107Paylaşılan ajanın yetkisini soran kişiye göre daraltOrtak ajan, soran kişinin göremeyeceği veriyi ona aktarıyor.Ajan
- TD-108Hangi çıktıyı kimin onayladığını kaydetYanlış giden işte sorumlunun AI mı insan mı olduğu bilinmiyor.Hassas
- TD-109Otonomiyi role göre ayarlaStajyer ile yönetici ajana aynı yetkiyle iş veriyor.Ajan
- TD-110Ajanın başka ajana verdiği işi izlenebilir kılÇok ajanlı işte hatanın hangi halkada çıktığı bulunamıyor.Ajan