Alışılan modeli bir süre seçilebilir tut

Bir ekip asistanı aylardır aynı iş için kullanıyor. Her pazartesi satış verisini yapıştırıyor, asistan aynı başlıklarla ve aynı tabloyla bir rapor çıkarıyor. Talimat haftalar içinde o modelin huyuna göre ayarlanmış: hangi bölümü kısa tutacağı, hangi sayıyı kalın yazacağı, neyi hiç yazmayacağı. Bir pazartesi rapor başka bir biçimle geliyor. Tablo yok, ton değişmiş, iki bölüm yer değiştirmiş. Ürün yeni modele geçmiş ve eskisini aynı gün kaldırmış.

Kullanıcının elinde iki kötü seçenek kalıyor. Ya yeni çıktıyı kabul edip raporu elle düzeltecek ya da talimatı baştan yazacak. İkisi de o hafta yapılacak asıl işin yerini alıyor. Kayıtlı asistanlar, zamanlanmış görevler ve API'den çağrılan entegrasyonlar aynı anda değişiyor. Değişikliği ilk fark eden çoğu zaman raporu okuyan yönetici oluyor.

Yeni model genel olarak daha iyi olabilir. Kullanıcının işi ise kendi talimatının, kendi verisinin ve kendi alışkanlığının üstünde duruyor. O işi taşıyacak zamanı vermeden eski modeli kaldırmak, bir iyileştirmeyi kullanıcının işinde bir arızaya çeviriyor.

Eski modeli ayakta tutmak para ve kapasite ister. Anthropic bunu açıkça yazıyor: modelleri sunmanın maliyeti ve karmaşıklığı sunulan model sayısıyla kabaca doğrusal artıyor¹. Ürün ekibi için her ek model ayrı bir test yüzeyi, ayrı bir destek sorusu ve faturada ayrı bir satır. Tek model tutmak hem ucuz hem kolay.

İkinci neden, ölçümün yeni modeli kayırması. Değerlendirme setinde yeni model eskisini geçer ve karar orada verilir. Kullanıcının o modelde sevdiği şeyler bu setlerde yoktur: tonu, uzunluğu, belli bir biçimi tutturması. OpenAI'ın CEO'su Sam Altman GPT-5 geçişinin ertesi günü, insanların GPT-4o'da sevdiği bazı şeylerin onlar için ne kadar önemli olduğunu, GPT-5 çoğu açıdan daha iyi olsa bile hafife aldıklarını² yazdı.

Üçüncü neden, değişikliğin görünmez sayılması. Model adı çoğu üründe bir ayrıntıdır ve kullanıcı hangi modelle çalıştığını bilmez. Ekip kimsenin fark etmeyeceğini düşünür. Fark eden, iş akışını o modelin davranışına göre kurmuş kullanıcıdır ve farkı kendi işinde, bir pazartesi sabahı görür.

Yeni model varsayılan olur, önceki model tarihi belli bir süre seçilebilir kalır. Kullanıcı geçişi kendi işiyle dener ve zamanını kendisi seçer.

1. Varsayılanı değiştir, seçimi kaldırma. Yeni sohbetler yeni modelle başlar. Önceki model seçicide “önceki model” olarak durur ve kullanıcı ona tek tıkla döner.
2. Kaldırma tarihini baştan yaz. Önceki modelin ne zamana kadar seçilebilir kalacağı seçicide, ayarlarda ve duyuruda aynı tarihle yazar. Tarih değişirse kullanıcı bunu yeni tarih gelmeden öğrenir.
3. Kayıtlı işleri sabit sürümde tut. Kayıtlı asistanlar, zamanlanmış görevler ve entegrasyonlar kurulduğu sürümle çalışmaya devam eder. Yeni modele kullanıcı geçirir ya da kaldırma tarihi gelince geçerler.
4. Karşılaştırmayı kolaylaştır. Kullanıcı kendi talimatını ve kendi verisini iki modelle yan yana çalıştırıp çıktılara bakar. Geçiş kararını kendi işine bakarak verir.
5. Hâlâ kullananı say ve ona ayrıca haber ver. Kaldırma tarihinden önce önceki modeli kullanan kişileri ve kayıtlı işleri bul. Genel duyuru yetmez, bu kişilere hangi işlerinin etkileneceğini tek tek söyle.
6. Kaldırma günü sessiz yönlendirme yapma. Önceki model kalktığında ona bağlı işler yeni modele geçer ve sahibi bunu bir bildirimle öğrenir. Çıktının yanında hangi modelle üretildiği yazar.

Süre sınırsız olmak zorunda değil. Desen eski modeli sonsuza kadar tutmayı istemez, kullanıcının işini taşıyacak kadar zaman ister ve o zamanın nerede bittiğini baştan söyler.

Aynı kayıtlı rapor asistanı, model değişikliğinin olduğu hafta. Soldaki ürün önceki modeli aynı gün kaldırıyor ve kullanıcıya tek yol olarak talimatı yeniden yazmayı bırakıyor. Sağdaki yeni modeli varsayılan yapıyor, kayıtlı asistanı önceki modelde tutuyor, kaldırma tarihini yazıyor ve iki modeli kullanıcının kendi raporuyla denemesine izin veriyor.

OpenAI bu geçişi API tarafında kurala bağlamış. Genel kullanıma açık modeller için kaldırmadan en az 6 ay önce haber veriyor³, modeli hâlâ kullanan müşterilere e-posta gönderiyor ve kaldırmayı belgeler sayfasına yazıyor. Önizleme modellerinde süre 2 haftaya kadar inebiliyor³. Aynı sayfa kaldırma tarihini model listesinde makine okunur bir alanla yayımladığını söylüyor, böylece ürün tarihi kodla izleyebiliyor.

Anthropic, herkese açık modelleri kaldırmadan önce etkin kullanımı olan müşterilere en az 60 gün önceden haber veriyor⁴. Konsoldan indirilen kullanım dökümü, hangi API anahtarının hâlâ hangi modeli çağırdığını gösteriyor. Şirket Kasım 2025'te herkese açık bütün modellerin ağırlıklarını en az şirketin ömrü boyunca saklama¹ sözü verdi. Kaldırmanın bedelleri arasında belirli modellere değer veren kullanıcıları da saydı.

Google'ın Gemini API'si sabit sürümü kayan addan ayırıyor. Sabit sürümler genellikle değişmiyor⁵ ve Google üretimdeki uygulamalara bunları öneriyor. “Latest” adı ise her yeni sürümde başka bir modele bağlanıyor ve kırıcı bir değişiklikten 2 hafta önce e-postayla⁵ haber veriliyor.

Üç örnek de geliştiriciye dönük. Sohbet ürününde aynı geçişin bir arayüzü olmalı: önceki modelin seçicide durması, tarihin yazması, kayıtlı işlerin sürüme sabitlenmesi.

ChatGPT, Ağustos 2025. OpenAI GPT-5'i ChatGPT'ye getirdiğinde GPT-4o dahil önceki modeller seçiciden kalktı. 8 Ağustos'ta Sam Altman, Plus kullanıcılarının GPT-4o'yu kullanmaya devam etmeyi seçebileceğini⁶ ve eski modellerin ne kadar süre sunulacağına kullanıma bakarak karar vereceklerini yazdı. 11 Ağustos'ta kullanıcıların iş akışlarında bağlı olduğu eski modelleri birden kaldırmanın hata olduğunu⁷ yazdı ve bunun şirketin resmî tutumu değil kendi o anki düşüncesi olduğunu ekledi. 13 Ağustos'ta GPT-4o bütün ücretli kullanıcıların seçicisine varsayılan olarak döndü⁸. Altman modeli bir gün kaldırırlarsa bolca önceden haber vereceklerini yazdı, ücretli kullanıcılar için öteki eski modelleri gösteren bir ayar eklendi. OpenAI 29 Ocak 2026'da GPT-4o'yu 13 Şubat 2026'da ChatGPT'den kaldıracağını⁹ duyurdu, API'de bir değişiklik yapmadı.

Olay iki şeyi gösteriyor. Daha iyi bir model, eskisini kaldırmanın bedelini ortadan kaldırmıyor. Bu bedeli ödeyen, iş akışını eski modele göre kurmuş kullanıcı. Geri getirilen modelin de bir bitiş tarihi oluyor. Desenin işi, o tarihi ne zaman ve nasıl söyleyeceğini baştan belirlemek.

Bu kaynakların hiçbiri geçiş süresinin kullanıcı kaybına etkisini sayıyla ölçmüyor. Dayanak olay ve sağlayıcıların kendi politikaları. Etkiyi kendi ürününde aşağıdaki sinyallerle ölç.

• Ağustos 2025GPT-5 geçişinde ChatGPT'nin seçicisinden kalkan GPT-4o, kullanıcı tepkisiyle geri döndü

• Önceki modele dönüş. Varsayılan değiştikten sonra kullanıcıların ne kadarı önceki modeli elle seçiyor ve bunu hangi işlerde yapıyor? Dönüşün yoğunlaştığı iş türü, yeni modelin zayıf kaldığı yeri gösterir.
• Kaldırma gününde kalan iş. Kaldırma tarihinde hâlâ önceki modelde çalışan kayıtlı asistan, görev ve entegrasyon sayısı. Hedef sıfıra yakın, yoksa haber verme işlemiyor.
• Haber alan kullanıcı. Önceki modeli kullananların ne kadarı kaldırmadan önce kendi işleriyle ilgili bir bildirim aldı? Hedef hepsi.
• Geçişten sonraki şikâyet. Model değişikliğinden sonraki haftalarda “eskisi gibi değil” diyen destek talepleri. Desen yerindeyse bu talepler kaldırma gününe yığılmaz, geçiş süresine yayılır.
• Karşılaştırmanın sonucu. Yan yana karşılaştırmayı kullananların ne kadarı ardından yeni modele geçiyor, ne kadarı önceki modelde kalıyor.

Üç metin var. Denetim promptu ürünündeki model adlarını, varsayılanın nasıl değiştiğini ve kayıtlı işlerin model değişince ne yaptığını tarar, yalnız rapor yazar ve hiçbir dosyayı değiştirmez. Uygulama promptu önceki modeli kaldırma tarihiyle seçilebilir tutan, kayıtlı işleri sürüme sabitleyen ve kaldırmadan önce haber veren bir geçiş kurar. Önce planı gösterir, onayınla uygular ve geçişi üç durumda sınayan testler ekler. Kural kodlama ajanının kendi işi için. Senin deponda model adını değiştirirken önceki modeli aynı değişiklikte silmesin.

Bu depoda bir ya da birden çok AI modelini çağıran bir ürün var. Görevin, model değiştiğinde kullanıcının önceki modeli bir süre seçip seçemediğini ve kayıtlı işlerin habersiz başka bir modele geçip geçmediğini denetlemek. Hiçbir dosyayı değiştirme, yalnız rapor yaz.

1. Model adının tanımlandığı her yeri bul: yapılandırma dosyaları, ortam değişkenleri, sabitler, veritabanındaki ayarlar, kullanıcı tercihleri. Her biri sabit bir sürüm mü (tarihli ya da numaralı kimlik), yoksa sağlayıcının değiştirebildiği bir takma ad mı ("latest" gibi)?
2. Model değişikliği nasıl yapılıyor: bir sabiti değiştirip dağıtmak, özellik bayrağı, kademeli açılış? Değişiklik bütün kullanıcılara aynı anda mı geçiyor?
3. Arayüzde model seçimi var mı? Varsa önceki model ne zaman ve nasıl kaldırılıyor? Kaldırma tarihi kullanıcıya gösteriliyor mu?
4. Kayıtlı işler (özel asistan, şablon, zamanlanmış görev, otomasyon, API anahtarına bağlı entegrasyon) hangi modeli kullanıyor: kaydedildiği andaki sürümü mü, o günün varsayılanını mı? Varsayılan değişince bu işler habersiz yeni modele geçiyor mu?
5. Kaldırılmış bir modele istek gelince ne oluyor: hata mı, sessiz yönlendirme mi? Yönlendirme kayda ve kullanıcıya yazılıyor mu?
6. Önceki modeli hâlâ kullanan kişileri ve kayıtlı işleri bulan bir sorgu, rapor ya da bildirim akışı var mı?
7. Sağlayıcının kaldırma tarihlerini (model listesindeki kaldırma tarihi alanı, sağlayıcının duyuru sayfası) izleyen bir kontrol var mı? Sağlayıcı modeli kaldırdığında ürün bunu ilk nereden öğreniyor?

Rapor biçimi: önce ürünün kullandığı modellerin listesi, her birinin sabit sürüm mü takma ad mı olduğu ve biliniyorsa kaldırma tarihi. Sonra her bulgu için dosya ve satır, ne olduğu, olası sonuç (örnek: zamanlanmış rapor görevi varsayılan değişince habersiz yeni modelle çalışıyor) ve önerdiğin düzeltme. Kayıtlı işlerin habersiz model değiştirdiği yollardan başla.

Bu depodaki ürüne "Alışılan modeli bir süre seçilebilir tut" desenini uygula. Önce planı göster, onayımı aldıktan sonra kodu değiştir.

Hedef davranış:
1. Model adlarını tek bir kayıtta topla. Her model için sabit sürüm kimliği, durumu (varsayılan, önceki, kaldırılacak, kaldırıldı) ve varsa kaldırma tarihi dursun.
2. Yeni model varsayılan olduğunda önceki model seçicide "önceki model" olarak kalsın ve yanında kaldırma tarihi yazsın. Kullanıcı ona tek tıkla dönebilsin.
3. Kayıtlı işler (özel asistan, şablon, zamanlanmış görev, entegrasyon) kaydedildiği model sürümünü saklasın ve kaldırma tarihine kadar o sürümle çalışsın. Yeni modele geçiş kullanıcının bir eylemiyle ya da kaldırma tarihinde olsun.
4. Kullanıcı kayıtlı bir işini iki modelle yan yana çalıştırıp çıktıları karşılaştırabilsin.
5. Kaldırma tarihinden önce, önceki modeli kullanan kişilere ve kayıtlı işlerin sahiplerine hangi işlerinin etkileneceğini söyleyen bir bildirim gitsin. Tarih değişirse yeni tarihten önce haber gitsin.
6. Kaldırma günü önceki modele bağlı işler yeni modele geçsin, sahibine bildirim gitsin ve çıktının yanında hangi modelle üretildiği yazsın. Sessiz yönlendirme olmasın.

Uygularken:
- Üretim yolunda sağlayıcının kayan takma adlarını kullanma, sabit sürüm kimliği kullan.
- Kaldırma tarihlerini koda gömme, tek bir yapılandırmada tut.
- Sağlayıcının model listesinde kaldırma tarihi alanı varsa onu okuyan ve yaklaşan tarihi ekibe bildiren bir kontrol ekle.
- Testler ekle: varsayılan model değiştiğinde (a) kayıtlı bir iş önceki sürümde çalışmaya devam ediyor, (b) seçicide önceki model kaldırma tarihiyle görünüyor, (c) kaldırma tarihi geçince iş yeni modele geçiyor ve sahibine giden bir bildirim kaydı oluşuyor.

## Alışılan modeli bir süre seçilebilir tut
- Varsayılan modeli değiştirirken önceki modeli aynı değişiklikte silme. Önceki modeli bir kaldırma tarihiyle seçilebilir bırak.
- Üretim kodunda sağlayıcının kayan takma adlarını değil sabit sürüm kimliklerini kullan.
- Kayıtlı işlerin hangi model sürümüyle çalıştığını saklayan alanı kaldırma ya da yok sayma.
- Bir modeli kaldıran değişiklikte, o modeli kullanan kayıtlı işleri ve kullanıcıları bulan sorguyu ve bildirimi de yaz.
- Kaldırılmış bir modele gelen isteği sessizce başka bir modele yönlendirme. Yönlendirmeyi kaydet ve kullanıcıya göster.

Eski modelde bir güvenlik açığı ya da hukuki bir sorun varsa süre kısalır. OpenAI'ın politikası da güvenlik ya da uyum gerektirdiğinde daha hızlı bir takvimi saklı tutuyor³. Bu durumda desenin koruduğu şey açıklık. Modelin neden erken kalktığını ve hangi işlerin etkilendiğini söyle.

Her ek model bir bedel. Az kullanılan bir modeli uzun süre tutmak kapasiteyi başka işten alır. Süreyi kullanıma göre ayarla ve kaldırma tarihini, kalan kullanıcıların işlerini taşıyabileceği bir güne koy.

Seçici kalabalıklaşabilir. On model listeleyen bir seçici kullanıcıyı boğar. Seçicide tek bir “önceki model” bırak, daha eskilerini ayarlarda bir anahtarın arkasına koy. ChatGPT de eski modelleri böyle bir ayarın arkasına aldı.

Desen geçişi yumuşatır, yeni modelin kullanıcının işinde kötüleşmediğini kanıtlamaz. Bunu sınamak “Model değişikliğini bağımlılık güncellemesi gibi test et” deseninin işi. Değişikliği kullanıcıya anlatmak “Davranış değişikliğini kullanıcıya duyur” deseninin.