# TD-082 · Yerine getiremeyeceği sözü verme Model “bitince e-postayla gönderirim” diyor, oysa ne e-posta aracı var ne de cevaptan sonra çalışan bir işi. Desen sonrası için verilen her sözü gerçek bir göreve bağlar, görev yoksa işi hemen yapar ya da yapamadığını söyler. - Adres: https://tandem.komunite.com.tr/desen/yerine-getiremeyecegi-sozu-verme - Yer: Yanılınca > Ret - Seviye: Temel. Her AI özelliğinde olmalı. - Son inceleme: 27 Ekim 2026, Komünite editörlüğü ## 30 saniyede dene 1. Ürünündeki AI özelliğinden uzun bir iş iste ve sonuna ekle: “Acelem yok, bitince bana haber ver.” 2. Cevaptaki söz kalıplarını işaretle. Gönderirim, haber veririm, hatırlatırım, sonra dönerim. Ürününde bu işleri yapan bir araç ya da zamanlanmış görev var mı? 3. Birkaç saat bekle. Söz verilen şey geldi mi? Ürünün herhangi bir yerinde bu söze karşılık gelen bir kayıt var mı? 4. Aynı konuşmaya dön ve “ne oldu?” diye sor. AI yapamadığını mı söylüyor, sözünü mü yeniliyor? ## Sorun Kullanıcı asistana 40 sayfalık bir ihale şartnamesi yüklüyor ve riskli maddelerin listesini istiyor. Acelesi olmadığını da ekliyor. Asistan nazik bir cevap veriyor. Şartnameyi ayrıntılı inceleyecek, bu birkaç saat sürebilir, bitince raporu e-postayla gönderecek. Kullanıcı bilgisayarını kapatıyor. Ertesi sabah gelen kutusu boş. Asistanın e-posta gönderen bir aracı yoktu. Cevabı bittikten sonra çalışan bir işi de yoktu. Sözün arkasında ne bir kayıt ne bir zamanlayıcı vardı. Model insan yazışmalarında sık geçen bir kibarlık kalıbını tamamlamıştı. Kullanıcı konuşmaya dönüp sorduğunda asistan özür diliyor ve sözü yeniliyor. Rapor neredeyse hazırmış, en kısa sürede gelecekmiş. Zarar beklenen sürede birikiyor. Kullanıcı başka bir yoldan yaptırabileceği işi bir geceliğine bırakmış, belki bir teslim tarihini bu söze göre planlamıştı. Sözü tutulmayan kullanıcı asistanın verdiği bütün sözlere, doğru olanlara da, güvenmemeyi öğreniyor. Onu tutacak bir mekanizma olmadan sonrası için verilen söz, kullanıcıyı boşuna bekletir. ## Neden atlanıyor Bu söz demoda görünmez. Demo tek turda biter ve kimse ertesi sabahı beklemez. Sözün tutulmadığı ancak saatler ya da günler sonra anlaşılır. O sırada konuşma kapanmış, test çoktan geçmiştir. Hiçbir otomatik test “gönderirim” kelimesinin arkasında gerçekten bir e-posta olup olmadığına bakmaz. Model de kendi sınırını bilmiyor. Eğitildiği metinlerde “bakıp size dönerim” sıradan bir cümle, çünkü o metinleri yazan insanlar gerçekten dönebiliyordu. OpenAI'ın model belgesi bu uyumsuzluğu tarif ediyor. Asistanın akıcı dili onu tanıdık bir muhatap gibi gösteriyor ama yetenekleri ve kısıtları [olağan insan konuşmasından beklenenden keskin biçimde ayrılabiliyor](https://model-spec.openai.com/2026-08-18.html#maintain_shared_context). Sistem promptu araç listesini vermezse model e-posta göndermeyi de, ertesi gün dönmeyi de mümkün sanıyor. Üçüncü neden ölçümde. Tutulmayan söz hiçbir günlükte hata olarak görünmez. Araç çağrısı başarısız olmadı, çünkü ortada hiç araç çağrısı yoktu. Kullanıcının ertesi gün yazdığı “rapor ne oldu?” mesajı da panoda sıradan bir mesaj olarak sayılır. ## Desen Sonrası için verilen her söz ürünün gerçek bir mekanizmasına bağlıdır. Mekanizma yoksa model söz vermez. 1. **Sözü araca bağla.** Model bildirim, e-posta, hatırlatma ya da arka plan işi için ancak bu işi yapan bir araç ya da görev altyapısı varsa söz verir. Yapabildiği gelecek işlerin listesi sistem promptuna koddan girer, modelin tahminine bırakılmaz. 2. **Mekanizma yoksa şimdi yap.** Model işi bu cevapta bitirir, gerekirse parçalara böler. Bitiremiyorsa bunu söyler ve kullanıcıya kendi kullanabileceği bir yol verir: indirilecek dosya, kendi takvimine ekleyeceği bir hatırlatma, kopyalanacak bir metin. 3. **Sözü kayda çevir ve göster.** Mekanizma varsa model aracı çağırır ve bir görev kaydı oluşur. Kullanıcı görevin adını, zamanını, kanalını ve iptal yolunu cevabın içinde görür. Kayıt oluşmadıysa söz de verilmemiş sayılır. 4. **Koşulları baştan söyle.** Sözün tutulamayacağı durumlar, ayar kapalıysa, kota dolduysa, uygulama kapalıysa, söz verilirken söylenir. Başarısız olan görev kullanıcıya bildirilir. 5. **Bellek sözünde de aynı kural.** “Bir daha anmayacağım” da bir söz. Model yapabildiğini ve kullanıcının yapabileceğini söyler, yapamayacağı bir silmeyi vaat etmez. 6. **Sözü çıkışta denetle.** Promptta yazılı bir yasak modelin o günkü dikkatine bağlı kalır. Çıkış katmanı gelecek zaman söz kalıplarını araç çağrılarıyla eşleştirir ve karşılığı olmayan sözü yakalar. Desen sözü yasaklamaz. Söz, arkasında görülebilen bir kayıt olduğu sürece verilir. ## Önce ve sonra Aynı şartname isteği, iki ayrı cevapla. Soldaki asistan e-posta aracı olmadan rapor sözü veriyor ve ertesi sabah aynı sözü yeniliyor. Sağdaki ne yapamayacağını işe başlamadan söylüyor, listeyi aynı cevapta çıkarıyor ve sonrası için kullanıcının eline indirilecek bir dosyayla kendi takvimine ekleyeceği bir hatırlatma veriyor. Örnek ekran (kurgusal): Kullanıcı asistana 40 sayfalık bir ihale şartnamesi yüklüyor ve riskli maddelerin listesini istiyor. Asistanın e-posta ya da zamanlanmış görev aracı yok. ### Önce: Asistan · sohbet - Kullanıcı: Şu 40 sayfalık şartnameyi oku, riskli maddeleri çıkar. Acelem yok. - AI: Tabii! Şartnameyi ayrıntılı inceleyip riskli maddeleri bir rapor hâlinde hazırlayacağım. Bu birkaç saat sürebilir, bitince raporu e-postana gönderirim. - Bilgi: Ertesi gün · 09.12 - Kullanıcı: Rapor gelmedi, ne oldu? - AI: Gecikme için özür dilerim. Raporun neredeyse hazır, en kısa sürede e-postana göndereceğim. 1. Asistanın e-posta gönderen bir aracı yok, cevabı bittikten sonra çalışan bir işi de yok. “Bitince gönderirim” cümlesinin arkasında hiçbir kayıt yok. 2. Kullanıcı ertesi sabaha kadar bekledi. Asistan aynı sözü ikinci kez veriyor ve iş hâlâ başlamadı. ### Sonra: Asistan · sohbet - Kullanıcı: Şu 40 sayfalık şartnameyi oku, riskli maddeleri çıkar. Acelem yok. - AI: Cevabım bittikten sonra çalışmaya devam edemem ve e-posta gönderemem. O yüzden listeyi şimdi çıkarıyorum, birkaç dakika sürer. - Adım (tamam): Şartname okundu · 40 sayfa · 112 madde - İçerik (Riskli maddeler · 7): Madde 14, gecikme cezası günlük ve tavansız. Madde 22, idare teslim tarihini tek taraflı değiştirebiliyor. Madde 31, ödeme kabulden 120 gün sonra. Dört madde daha listede. - Düğmeler: Listeyi indir · Takvimime hatırlatma ekle - Bilgi: Bu asistan zamanlanmış görev ve e-posta gönderemez 1. Asistan neyi yapamayacağını söz vermeden önce söylüyor ve işi bu cevapta bitiriyor. Kullanıcı neyi beklemesi gerektiğini biliyor. 2. Sonraya kalan her şey kullanıcının elinde. İndirilen liste ve kendi takvimine eklediği hatırlatma, asistanın tutamayacağı bir sözün yerini alıyor. ## Piyasada Sonrası için söz veren ürünler sözü bir kayda bağlıyor. OpenAI'ın yardım sayfasına göre ChatGPT [tek seferlik ya da yinelenen görevler çalıştırabiliyor](https://web.archive.org/web/20260830042934/https://help.openai.com/en/articles/10291617-tasks-in-chatgpt). Görev oluşunca ChatGPT bir onay gösteriyor, kullanıcı bildirim kanalını anlık bildirim ve e-posta arasından seçiyor, görevler ayrı bir listede duruyor. Aynı sayfa sözün sınırını da yazıyor. Aynı anda açık tutulabilecek görev sayısı plana göre değişiyor, ücretsiz planda üç. Google'ın Gemini yardım sayfası zamanlanmış işlerde aynı yapıyı anlatıyor. Kullanıcı bir işi zamanladığında Gemini [zamanlamanın bir özetini](https://support.google.com/gemini/answer/16316416?hl=en) döndürüyor, iş hazır olunca bildirim gönderiyor. Sayfa sözün koşullarını da açıkça sayıyor: en çok on etkin zamanlama, etkinliği saklama ayarı kapalıysa özellik çalışmıyor, uzun süre kullanılmayan bir zamanlama kendiliğinden kapanabiliyor. Anthropic'in Claude Cowork'teki zamanlanmış görevleri sözü kullanıcının onayına bağlıyor. Claude görevin adını, zamanlamasını ve talimatını öneriyor, kullanıcı [“Schedule” düğmesine bastığında](https://support.claude.com/en/articles/13854387-schedule-recurring-tasks-in-claude-cowork) görev oluşuyor. Görevler uzak sunucuda çalışıyor ve bilgisayar uykudayken de sürüyor. Üç üründe de “sonra” bir kayıt. Adı, zamanı, listesi ve iptal yolu var. Böyle bir kaydı olmayan bir üründe model aynı cümleyi kurabiliyor ama arkasında hiçbir şey çalışmıyor. ## Kanıt **ChatGPT, Mart ve Mayıs 2025.** OpenAI'ın topluluk forumunda kullanıcılar aynı deneyimi anlattı. Bir kullanıcı ChatGPT'nin bir ses kaydını yazıya dökmeyi [günlerce “ertesi gün hazır” diyerek](https://community.openai.com/t/lying-and-false-promises-day-after-day/1248365) ertelediğini ve dökümün hiç gelmediğini yazdı. Aynı kullanıcı, başka bir sohbette asistanın bu işi yapamadığını kabul ettiğini ekledi. Başka bir kullanıcı uzun kodlama işlerinde ChatGPT'nin [işi bitirip döneceğini söylediğini ama hiç dönmediğini](https://community.openai.com/t/chatgpt-promises-to-come-back-but-never-does/1155456) anlattı. Bunlar kullanıcıların kendi anlatımı. OpenAI bu başlıklara yanıt vermedi. Model sağlayıcıları bu davranışı tarif ediyor. OpenAI'ın model belgesinde kullanıcı patronundan bir daha söz edilmemesini istiyor. Belgenin yanlış diye işaretlediği cevapta asistan hemen bir daha bahsetmeyeceğine söz veriyor ve belge bunu [silme yeteneğini abartmak](https://model-spec.openai.com/2026-08-18.html#maintain_shared_context) diye adlandırıyor. Doğru cevap sohbet geçmişindeki mesajları silemeyeceğini söylüyor, elinden geleni yapacağını ekliyor ve kalıcı silmenin yolunu gösteriyor. Aynı belge asistanın bilgisi, yetenekleri ve eylemleri konusunda [açık sözlü olmasını](https://model-spec.openai.com/2026-08-18.html#do_not_lie) istiyor. Anthropic'in Claude için yazdığı ilkeler sınırı dürüstlük üzerinden çiziyor. Claude kullanıcının zihninde [kendisi hakkında yanlış bir izlenim yaratmaya çalışmamalı](https://www.anthropic.com/constitution), ne eylemleriyle ne de yanıltıcı imalarla. OpenAI de GPT-5 sistem kartında o3'ün [bitirmediği işleri bitti diye bildirdiğini](https://cdn.openai.com/gpt-5-system-card.pdf) yazıyor ve yeni modeli çözemeyeceği işlerde bunu kabul edecek biçimde eğittiğini anlatıyor. Asistanların ne sıklıkla tutamayacakları bir sözü verdiğini ölçen yayımlanmış bir çalışma bulamadık. Forum başlıkları sıklığı göstermiyor, yalnız sorunun gerçek kullanıcılarda yaşandığını gösteriyor. Sıklık senin günlüğünde ölçülür. ## Ölçüm - **Karşılıksız söz.** Cevaplarda gelecek zaman söz kalıplarını (gönderirim, haber veririm, hatırlatırım, sonra dönerim) tara ve aynı cevapta bir araç çağrısı ya da görev kaydıyla eşleşmeyenleri say. Hedef sıfır. - **Sözden kayda.** Söz içeren cevapların kaçında gerçekten bir görev oluştu? Hedef hepsi. - **Tutulan söz.** Oluşan görevlerin kaçı zamanında çalıştı ve bildirimi kullanıcıya ulaştı? - **Takip mesajları.** “Gelmedi”, “hani gönderecektin”, “ne oldu?” türünden mesajları say. Desen yerindeyse azalır. - **Bellek sözleri.** “Bir daha anmayacağım” ya da “unuttum” diyen cevapların ürünün bellek ve silme işlemleriyle eşleşip eşleşmediği. ## Ajanına ver Üç metin var. Denetim promptu ürünündeki AI'ın gerçekten yapabildiği gelecek işleri koddan çıkarır, konuşmalarda ve değerlendirme setlerinde karşılığı olmayan söz kalıplarını arar, yalnız rapor yazar. Uygulama promptu yapılabilen işlerin listesini sistem promptuna bağlar, sözü görev kaydına çevirir ve çıkışta karşılıksız sözü yakalayan bir kontrol ekler. Önce planı gösterir, onayınla uygular ve araç kapalıyken söz verilmediğini sınayan bir test yazar. Kural kodlama ajanının kendi çalışması için. O da sana tutamayacağı bir sonrayı vaat etmesin. ## Sınır Ürün gerçekten zamanlanmış görev çalıştırıyorsa söz meşru. Desen o sözü kayda bağlar ve kullanıcının görüp iptal edebileceği bir yere koyar. Uzun işin arka planda nasıl sürdürüleceği [ayrı bir desen](/desen/uzun-isi-arka-plana-al-bitince-haber-ver). Her cevaba “e-posta gönderemem” eklemek gürültü. Sınırı yalnız kullanıcı sonrası için bir şey istediğinde ya da model söz vermeye yaklaştığında söyle. Tutulabilir söz de koşula bağlı kalır. Gemini'nin zamanlamaları uzun süre kullanılmayınca kapanabiliyor, ChatGPT'de açık görev sayısı plana göre sınırlı. Koşulu söylenmeyen söz, mekanizması olsa bile kullanıcıyı bir gün boşa bekletir. Kayda bağlanan söz de tutulmayabilir. Araç hata verir, bildirim ulaşmaz, görev yarıda kalır. Başarısız görevi kullanıcıya bildirmek bu desenin parçası, işin gerçekten yapıldığını doğrulamak ise [ayrı bir desen](/desen/yaptim-demeden-once-sonucu-dogrula). ## Promptlar ### Denetim promptu ``` Bu depoda kullanıcıyla konuşan bir AI özelliği var (sohbet, asistan, sesli asistan ya da ajan). Görevin, AI'ın yerine getiremeyeceği bir söz verip vermediğini denetlemek: sonra haber vermek, e-posta göndermek, hatırlatmak, cevap bittikten sonra çalışmaya devam etmek, bir şeyi unutmak ya da bir daha yapmamak gibi. Hiçbir dosyayı değiştirme, yalnız rapor yaz. 1. AI'ın gerçekten yapabildiği gelecek işlerin listesini koddan çıkar: araç tanımları (e-posta, bildirim, takvim, hatırlatma, webhook), zamanlanmış görev ya da iş kuyruğu, arka plan çalıştırıcısı, kalıcı bellek ve silme işlemleri. Her biri için hangi koşulda çalışmadığını not et (ayar kapalı, kota dolu, cihaz kapalı, izin yok). 2. Sistem promptunu oku. Model bu listeyi biliyor mu? Sonrası için söz vermeyi sınırlayan bir talimat var mı? 3. Konuşma günlüklerinde, değerlendirme setlerinde ve örnek cevaplarda gelecek zaman söz kalıplarını ara: "gönderirim", "haber veririm", "hatırlatırım", "sonra dönerim", "bitince", "bir daha anmayacağım", "I'll send", "I'll get back", "I'll remind", "I'll let you know". Her birinin aynı cevapta bir araç çağrısı ya da görev kaydıyla eşleşip eşleşmediğine bak. 4. Bir söz bir göreve bağlandığında kullanıcı bunu görüyor mu: görevin adı, zamanı, kanalı, iptal yolu? Görev başarısız olursa kullanıcıya söyleniyor mu? 5. Çıkış katmanında karşılığı olmayan sözü yakalayan bir kontrol var mı, yoksa iş yalnız modelin iyi niyetine mi bırakılmış? Rapor biçimi: önce AI'ın gerçekten yapabildiği gelecek işlerin listesi ve koşulları. Sonra karşılığı olmayan her söz kalıbı için örnek cevap, eksik mekanizma, olası sonuç (örnek: kullanıcı hiç gelmeyecek bir raporu ertesi güne kadar bekler) ve önerdiğin düzeltme. En sık görülen kalıptan başla. ``` ### Uygulama promptu ``` Bu depodaki AI özelliğine "yerine getiremeyeceği sözü verme" desenini uygula. Önce planı göster, onayımı aldıktan sonra kodu değiştir. Hedef davranış: 1. AI'ın yapabildiği gelecek işler (bildirim, e-posta, hatırlatma, zamanlanmış görev, arka plan işi) tek bir yapılandırmada tanımlı olsun ve sistem promptuna bu yapılandırmadan girsin. Listede olmayan bir iş için model söz vermesin. 2. Mekanizma yoksa model işi bu cevapta yapsın ya da parçalara bölsün. Yapamıyorsa bunu açıkça söylesin ve kullanıcının kendisinin kullanabileceği bir yol versin: indirilebilir dosya, takvim dosyası (.ics), kopyalanacak metin. 3. Mekanizma varsa söz bir kayda dönüşsün. Model aracı çağırsın, görev oluşsun, kullanıcı görevin adını, zamanını, kanalını ve iptal yolunu cevabın içinde görsün. Görev oluşmadıysa cevap söz içermesin. 4. Görevin tutulamayacağı koşullar (ayar kapalı, kota dolu, cihaz kapalı) söz verilirken söylensin. Başarısız görev kullanıcıya bildirilsin. 5. Bellek ve silme sözlerinde de aynı kural geçerli olsun. Model yapamayacağı bir silmeyi ya da unutmayı vaat etmesin, yapabildiğini ve kullanıcının yapabileceğini söylesin. Uygularken: - Çıkış katmanına bir kontrol ekle. Cevapta gelecek iş sözü varsa ve aynı cevapta karşılık gelen bir araç çağrısı ya da görev kaydı yoksa cevabı yeniden ürettir ya da sözü kaldırıp yapılamayacağını söyle. - Söz kalıplarını desteklediğin bütün dillerde tanımla, en azından Türkçe ve İngilizce. - Mevcut zamanlama ve bildirim altyapısını kullan, yenisini kurmadan önce bana sor. - Bir test ekle: e-posta aracı kapalıyken "bitince e-postayla gönder" iste ve cevabın söz içermediğini, işi hemen yaptığını ya da yapamadığını söylediğini doğrula. Araç açıkken aynı isteğin bir görev kaydı oluşturduğunu ve kaydın kullanıcıya gösterildiğini de sına. ``` ### AGENTS.md kuralı ``` ## Tutamayacağın sözü verme - Sonra yapılacak bir iş için söz vermeden önce o işi yapan aracın ya da zamanlanmış görevin elinde olduğundan emin ol. Yoksa söz verme. - Cevabın bittikten sonra çalışmaya devam edemiyorsan "bitince haber veririm" deme. İşi şimdi yap ya da yapamadığını söyle. - Bir görev oluşturduysan adını, zamanını ve nasıl iptal edileceğini göster. - Unutma, silme ve bir daha yapmama sözlerinde yalnız gerçekten yapabildiğini vaat et. - Kod yazarken modelin gelecek iş sözlerini araç listesiyle eşleştiren bir kontrol ekle. ``` ## Kaynaklar 1. [Model Spec (2026/08/18): Be clear about capabilities and limits](https://model-spec.openai.com/2026-08-18.html#maintain_shared_context), OpenAI, 18 Ağustos 2026 2. [Scheduled tasks in ChatGPT (30 Ağustos 2026 arşiv kopyası)](https://web.archive.org/web/20260830042934/https://help.openai.com/en/articles/10291617-tasks-in-chatgpt), OpenAI Help Center, Ağustos 2026 3. [Schedules in Gemini Apps](https://support.google.com/gemini/answer/16316416?hl=en), Google 4. [Schedule recurring tasks in Claude Cowork](https://support.claude.com/en/articles/13854387-schedule-recurring-tasks-in-claude-cowork), Claude Help Center 5. [Lying and false promises day after day](https://community.openai.com/t/lying-and-false-promises-day-after-day/1248365), OpenAI Developer Community (kullanıcı gönderisi), 1 Mayıs 2025 6. [ChatGPT promises to come back but never does](https://community.openai.com/t/chatgpt-promises-to-come-back-but-never-does/1155456), OpenAI Developer Community (kullanıcı gönderisi), 29 Mart 2025 7. [Model Spec (2026/08/18): Do not lie](https://model-spec.openai.com/2026-08-18.html#do_not_lie), OpenAI, 18 Ağustos 2026 8. [Claude’s Constitution](https://www.anthropic.com/constitution), Anthropic 9. [GPT-5 System Card](https://cdn.openai.com/gpt-5-system-card.pdf), OpenAI, 13 Ağustos 2025 --- Kaynak: https://tandem.komunite.com.tr · Metin CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.tr), promptlar ve kural MIT-0 (https://opensource.org/license/mit-0).