# TD-055 · Uzun işte önce planı göster Ajan uzun bir işte yanlış yola girdiğinde kullanıcı bunu iş bittikten sonra, yanlış adımın üstüne yenileri kurulmuşken görüyor. İşe başlamadan düzenlenebilir bir plan göstermek, yanlış yolu tek dosyaya dokunulmadan düzelttirir. - Adres: https://tandem.komunite.com.tr/desen/uzun-iste-once-plani-goster - Yer: Eylemde > Otonomi - Seviye: Ajan. AI kullanıcı adına iş yapıyorsa gerekli. - Son inceleme: 27 Ekim 2026, Komünite editörlüğü ## 30 saniyede dene 1. Ajanına birçok dosyaya ya da kayda dokunacak bir iş ver, “bütün listelere sayfalama ekle” gibi. Ajan ilk değişikliği yapmadan önce ne yapacağını gösteriyor mu? 2. Plan gösteriyorsa bir adımı sil ya da değiştir. Ajan senin düzelttiğin planla mı ilerliyor, yoksa kendi ilk planına mı dönüyor? 3. İş sürerken ajanın plandaki hangi adımda olduğunu ekrandan okuyabiliyor musun? 4. Planda olmayan bir dosyanın da değişmesini gerektiren bir iş ver. Ajan plandan çıkmadan önce duruyor mu, yoksa sessizce mi genişliyor? ## Sorun Kullanıcı ajana uygulamadaki bütün tarihleri yerel saate çevirmesini söylüyor. İstek iki yola açık. Ajan ya ekrandaki gösterimi değiştirecek ya da veritabanındaki kayıtları taşıyacak. Ajan ikincisini seçiyor ve çalışmaya başlıyor. Bileşenleri düzenliyor, bir veri taşıması yazıp çalıştırıyor, testleri güncelliyor. Kullanıcı seçilen yolu son mesajda öğreniyor: tarihler artık veritabanında yerel saatle saklanıyor. Yolun seçildiği an işin ilk dakikasıydı. Kullanıcı o an tek bir cümleyle düzeltebilirdi. Ajan yolu söylemeden yürüdüğü için düzeltme işin sonuna kaldı ve artık bir cümle yetmiyor. Düzenlenen dosyaları geri almak, taşınan satırları eski hâline çevirmek, testleri yeniden yazmak gerekiyor. Uzun işte yanlış yolun bedeli her adımda büyür. Ajan ne kadar uzun çalışırsa yanlış kararın üstüne o kadar çok doğru görünen adım kurulur ve kullanıcı yolu ancak bütün adımlar bittiğinde görür. ## Neden atlanıyor Plan ekranı ajanı yavaş gösteriyor. Ekipler ajanın isteği alır almaz işe girişmesini istiyor, çünkü demoda hız etkileyici, onay bekleyen bir plan ise bir duraklama gibi görünüyor. Plan adımı bu yüzden çoğu zaman ürüne en son eklenen ekran oluyor. Model de yolu söylemeden yürümeye eğilimli. Belirsiz bir istekte en olası yorumu seçiyor ve onu hemen uyguluyor. Okumayı ve yazmayı aynı döngüde yaptığı için, bir fikre vardığı anda dosyaları değiştirmeye başlıyor. Anthropic'in Claude Code belgesi bunun gözetimsiz çalışmadaki hâlini tarif ediyor. Gece başlatılan bir işte kimse ajanı düzeltmiyor ve kullanıcı sabah ajanın bütün geceyi [yanlış bir varsayımın üstüne kurarak](https://code.claude.com/docs/en/best-practices) geçirdiğini öğreniyor. Ölçüm de planın aleyhine çalışıyor. Plan onayı ilk değişikliğe kadar geçen süreyi uzatıyor ve bu süre panoda görünüyor. Yanlış yoldan sonraki yeniden çalışma ise çoğu zaman yeni bir görev olarak açılıyor, ilk işin bedeline yazılmıyor. ## Desen Uzun işte ajan önce yolu gösterir, sonra yürür. Plan aşamasında ajan okur, araştırır, gerekirse soru sorar ve bir plan yazar ama hiçbir şeyi değiştirmez. Kullanıcı planı düzeltir, onaylar ve iş planla birlikte ilerler. 1. **Plan aşaması salt okunur.** Ajan dosyaları okur, arar, soru sorar. Yazma araçları bu aşamada kodda kapalıdır, modelin sözüne bırakılmaz. Gemini CLI plan modunu [salt okunur bir ortam](https://geminicli.com/docs/cli/plan-mode/) olarak tanımlıyor ve yazmayı yalnız plan dosyalarına açıyor. 2. **Plan kısa ve denetlenebilir.** Numaralı adımlar, her adımda dokunulacak dosya ya da kayıtlar, geri alması zor adımlar işaretli ve işin bittiğinin neyle doğrulanacağı. Kullanıcı planı bir dakikada okuyamıyorsa plan fazla uzun. 3. **Plan düzenlenir.** Kullanıcı onay ya da retle sınırlı kalmaz. Adımı siler, değiştirir, yorum bırakır ve ajan düzeltilmiş planı uygular. 4. **Onay yürütmenin düzeyini de seçer.** Kullanıcı planı onaylarken ajanın düzenlemeleri sorarak mı, sormadan mı yapacağını da seçer. Planlamaya devam etmek de bir seçenek olarak durur. 5. **İş planla birlikte görünür.** Yürütme sırasında ekran plandaki hangi adımda olunduğunu gösterir. Ajan plandan çıkması gerektiğinde, planda olmayan bir dosya ya da beklenmeyen bir veri değişikliği gibi, durur ve planı güncelleyip yeniden gösterir. 6. **Kısa işte plan yok.** Tek dosyalık, birkaç saniyelik işte plan bir engel. Eşik işe göre konur: adım sayısı, dokunulan şey sayısı, geri alması zor bir adım. Plan iş bittikten sonra da saklanır. Sonuç beklenenden farklı çıktığında kullanıcı plana döner, onu düzeltir ve işi yeniden başlatır. ## Önce ve sonra Aynı saat dilimi işi, iki ajanla. Soldaki yolu kendisi seçip dosyaları ve kayıtlı veriyi değiştiriyor, kullanıcı yanlışı son mesajda görüyor. Sağdaki önce yalnız okuyor, planı gösteriyor ve kullanıcı veri taşıyan adımı tek satırla çıkarıyor. Örnek ekran (kurgusal): Kullanıcı ajandan bir web uygulamasındaki tarihleri yerel saatle göstermesini istiyor. İstek iki yola açık, ekrandaki gösterimi değiştirmek ya da kayıtlı veriyi taşımak. ### Önce: Ajan · görev - Kullanıcı: Uygulamadaki bütün tarihleri yerel saate çevir. - Adım (tamam): 18 dosya düzenlendi - Adım (tamam): Veri taşıması yazıldı ve çalıştırıldı · siparişler tablosu · 40.112 satır güncellendi - Adım (tamam): Testler güncellendi - AI: Bitti. Tarihler artık veritabanında yerel saatle saklanıyor. - Kullanıcı: Ben yalnız ekrandaki gösterimi kastetmiştim. Veritabanı UTC kalmalıydı. 1. Ajan hangi yolu seçtiğini işin sonunda söylüyor. Kullanıcı yanlış yolu on sekiz dosya ve bir veri taşımasından sonra görüyor. 2. Geri dönmek için dosyaları geri almak ve kırk bin satırı yeniden çevirmek gerekiyor. ### Sonra: Ajan · plan - Kullanıcı: Uygulamadaki bütün tarihleri yerel saate çevir. - Bilgi: mod · Yalnız plan · 23 dosya okundu, hiçbir şey değişmedi - İçerik (Plan): 1. Tarih gösteren 18 bileşende biçimlendiriciyi yerel saate çevir. 2. Siparişler tablosundaki tarihleri UTC'den yerel saate taşı (40.112 satır). 3. Testleri güncelle ve çalıştır, ekran görüntülerini karşılaştır. - Uyarı: 2. adım kayıtlı veriyi değiştiriyor ve geri alması zor. - Kullanıcı: 2. adımı çıkar, veritabanı UTC kalsın. - AI: Planı güncelledim. Yalnız gösterimi değiştireceğim, veritabanına dokunmayacağım. Başlayayım mı? - Düğmeler: Onayla, düzenlemeleri sorma · Onayla, her düzenlemeyi sor · Planlamaya devam et 1. Ajan önce yalnız okuyor ve seçtiği yolu plan olarak gösteriyor. Geri alması zor adım planda işaretli. 2. Kullanıcı yanlış adımı tek satırla çıkarıyor ve yürütmenin ne kadar sorarak ilerleyeceğini onayla birlikte seçiyor. Hiçbir dosya değişmeden yol düzeliyor. ## Piyasada Claude Code'un plan modunda Claude dosyaları okuyor, keşif için komut çalıştırıyor ve bir plan yazıyor ama [kaynak kodu düzenlemiyor](https://code.claude.com/docs/en/permission-modes). Düzenlemeler plan onaylanana kadar kapalı. Plan hazır olduğunda kullanıcı üç yoldan birini seçiyor: onaylayıp otomatik modda başlatmak, onaylayıp her düzenlemeyi tek tek onaylamak ya da planlamaya devam etmek. Ctrl+G planı metin düzenleyicide açıyor ve kullanıcı onu Claude başlamadan önce doğrudan değiştirebiliyor. Cursor'un plan modunda ajan kod tabanını araştırıyor, netleştirici sorular soruyor ve kullanıcının işe başlamadan önce düzenleyebildiği bir plan çıkarıyor. Planlar bir dosya olarak saklanıyor. Belge iş beklenenden farklı çıktığında yapılacak şeyi de yazıyor: takip mesajlarıyla düzeltmeye çalışmak yerine [plana dönmek](https://cursor.com/docs/agent/plan-mode), değişiklikleri geri almak, planı netleştirmek ve yeniden çalıştırmak. Gemini CLI planı plan klasörüne bir Markdown dosyası olarak yazıyor. Ctrl+X planı kullanıcının düzenleyicisinde açıyor, kullanıcı adımları değiştirip yorum bırakabiliyor. Onay ekranında kullanıcı düzenlemelerin kendiliğinden mi, elle mi kabul edileceğini seçiyor. Replit'in ajanı Temmuz 2025'te canlı veritabanını sildikten sonra şirketin CEO'su Amjad Masad, kullanıcıların kod tabanını riske atmadan [plan yapabileceği bir plan ve sohbet modu](https://x.com/amasad/status/1946986468586721478) üzerinde çalıştıklarını yazdı. Bugün Replit'in belgesinde ajan plan modunda soruları cevaplıyor ve görev listesi çıkarıyor, bunu [projenin kodunu ya da verisini değiştirmeden](https://docs.replit.com/features/agent/plan-mode) yapıyor. Kullanıcı planı yeniden düzenletebiliyor, iptal edebiliyor ya da onaylayıp işi başlatabiliyor. ## Kanıt Anthropic, Claude Code kullanıcılarının iki tür onaya farklı davrandığını yayımladı. Claude bir planı onaya sunduğunda kullanıcılar [planların %39'unu reddediyor, tek tek izin isteklerinde ret oranı ise %3](https://claude.com/resources/articles/auto-mode-default-in-claude-code). Kullanıcılar planı tek tek izin isteklerinden çok daha sık geri çeviriyor. Plan, kullanıcının yolu gerçekten tarttığı bir an. İş ortasında yalnız komutlar gösterildiğinde aynı tartı yapılmıyor. He, Demartini ve Gadiraju'nun CHI 2025'te yayımlanan çalışması planla yürütmeyi ayıran ajanları [248 katılımcıyla](https://arxiv.org/abs/2502.01390) sınadı. Görevler uçak bileti almaktan kredi kartı borcu ödemeye kadar farklı risk düzeylerindeydi. Kullanıcının plana ve yürütmeye katılması [kusurlu planları düzeltmeye ve yürütme hatalarını onarmaya](https://arxiv.org/abs/2502.01390) yardım etti, görev başarısı arttı. Aynı çalışma bir sınır da buldu. Katılım kullanıcının güvenini sonuca göre ayarlamadı. Yazarlar olası nedeni makul görünen planlarda görüyor. Böyle bir plan kullanıcıyı [ajan yanılırken de ona güvenmeye](https://arxiv.org/abs/2502.01390) yöneltebiliyor. İki bulgu birlikte okununca desenin işi belli oluyor. Plan yanlış yolu yakalamanın en ucuz anı, ama planı onaylamak sonucu doğrulamak sayılmaz. Laboratuvar çalışması benzetim ortamında yapıldı, Anthropic'in oranı tek bir ürünün kullanıcılarından geliyor. Plan göstermenin kodlama ajanlarında yeniden çalışmayı ne kadar azalttığını ölçen yayımlanmış bir çalışma bu sayfanın kaynakları arasında yok. ## Ölçüm - **Planda düzeltme payı.** Gösterilen planların kaçında kullanıcı bir adımı değiştiriyor ya da siliyor? Hiçbiri değişmiyorsa ya planlar hep doğru ya kullanıcı okumadan onaylıyor. Onaya kadar geçen süreye de bak. - **İş sonrası yön değişikliği.** Bitmiş bir işten sonra kullanıcının “ben şunu kastetmiştim” deyip işi geri aldığı ya da yolu değiştirdiği oturumlar. Desen yerindeyse bu düzeltmeler plan aşamasına kayar. - **Sessiz sapma.** Yürütmede planda olmayan bir dosyaya ya da kayda dokunulan işler ve bunların kaçında ajanın durup planı yeniden gösterdiği. Durmadan yapılan sapma sıfır olmalı. - **Gereksiz plan.** Plan gösterilen kısa işlerin payı ve bu planların hiç değiştirilmeden onaylanma oranı. İkisi de yüksekse eşik fazla düşük, plan bir engele dönmüş. ## Ajanına ver Üç metin var. Denetim promptu ajanın uzun işlerini bulur, bunlarda bir plan aşaması olup olmadığını, plan aşamasında yazmanın kodda kapalı olup olmadığını ve yürütmenin plandan sessizce sapıp sapamadığını raporlar. Hiçbir dosyayı değiştirmez. Uygulama promptu salt okunur bir plan modu, düzenlenebilir bir plan ve sapma anında duran bir yürütme kurar. Önce planı gösterir, onayınla uygular ve kullanıcının sildiği adımın çalışmadığını doğrulayan bir test ekler. Kural kodlama ajanının kendi çalışması için. Sana büyük bir değişiklik yapmadan önce yolunu göstersin. ## Sınır Kısa işte plan bir engel. Tek dosyalık, birkaç saniyelik bir değişiklikte plan okumak işin kendisinden uzun sürer. Cursor'un belgesi de hızlı ve daha önce çok yapılmış işlerde doğrudan ajana geçmenin yeterli olduğunu söylüyor. Plan onayı sonucu doğrulamaz. Onaylanan plan makul görünen bir niyet. Yürütmede bir adım başarısız olabilir, ajan bir dosyayı yanlış değiştirebilir. İş bittiğinde sonucu ortamdan okumak ayrı bir desenin işi. Her işte plan isteyen ürün onay yorgunluğunun bir benzerini üretir. Kullanıcı planları okumadan onaylamaya başlar ve plan ekranı yalnız bir gecikme olarak kalır. Eşiği yüksek tut, planı kısa tut. Plan yürütmede ortaya çıkacak her şeyi önceden bilemez. Bu yüzden sapma anında durup yeniden sormak planın bir parçası. ## Promptlar ### Denetim promptu ``` Bu depoda kullanıcı adına çok adımlı iş yapan bir AI ajanı var. Görevin, ajanın uzun ya da kapsamlı bir işe başlamadan önce planını gösterip göstermediğini ve plan ile yürütme arasındaki bağı denetlemek. Hiçbir dosyayı değiştirme, yalnız rapor yaz. 1. Ajanın uzun süren ya da birçok dosyaya, kayda veya dış servise dokunan işlerini bul: ajan döngüsü, görev başlatan uçlar, arka plan işleri, zamanlanmış işler. 2. Bu işlerde bir plan aşaması var mı? Varsa plan aşamasında yazma araçları kodda kapalı mı, yoksa yalnız sistem promptunda "önce planla" mı yazıyor? 3. Plan kullanıcıya nasıl gösteriliyor: adımlar, dokunulacak dosya ya da kayıtlar, geri alması zor adımlar, işin nasıl doğrulanacağı var mı? Kullanıcı planı düzenleyebiliyor mu, yalnız onay ya da ret mi verebiliyor? 4. Onaydan sonra ajan kullanıcının düzelttiği planı mı uyguluyor? Plan bir dosya ya da kayıt olarak saklanıyor mu, iş bittikten sonra ona dönülebiliyor mu? 5. Yürütme sırasında ekran plandaki hangi adımda olunduğunu gösteriyor mu? Ajan planda olmayan bir dosyaya ya da kayda dokunmak zorunda kaldığında duruyor mu, yoksa sessizce mi genişliyor? 6. Plan aşaması hangi işlerde açılıyor? Bir eşik (adım sayısı, dokunulan şey sayısı, geri dönüşü olmayan bir adım) var mı, yoksa her işte mi, hiçbirinde mi? Rapor biçimi: her uzun iş için dosya ve satır, plan aşamasının olup olmadığı, planın neyi gösterdiği ve neyi göstermediği, plandan sessiz sapma yolları ve olası zarar (örnek: ajan veri taşımasını planda söylemeden çalıştırıyor). Bulguları geri dönüşü olmayan adım içeren işlerden başlayarak sırala, sonda önerdiğin düzeltmeleri yaz. ``` ### Uygulama promptu ``` Bu depodaki AI ajanına "uzun işte önce planı göster" desenini uygula. Önce planı göster, onayımı aldıktan sonra kodu değiştir. Hedef davranış: 1. Bir eşiği aşan işlerde (birden çok adım, birçok dosya ya da kayıt, geri dönüşü olmayan bir adım) ajan önce plan aşamasında çalışsın. Bu aşamada okuma ve arama araçları açık, yazma araçları kodda kapalı olsun. 2. Plan kısa olsun: numaralı adımlar, her adımda dokunulacak dosya ya da kayıtlar, geri alması zor adımlar işaretli, işin bittiği neyle doğrulanacak. 3. Kullanıcı planı düzenleyebilsin: adım silme, değiştirme, yorum bırakma. Ajan düzeltilen planı uygulasın. 4. Onay ekranında kullanıcı yürütmenin ne kadar sorarak ilerleyeceğini de seçsin (her düzenlemede sor ya da düzenlemeleri sormadan yap). Planlamaya devam etmek de bir seçenek olsun. 5. Plan bir dosya ya da kayıt olarak saklansın. Yürütme sırasında ekran plandaki adımı göstersin. 6. Ajan planda olmayan bir dosyaya ya da kayda dokunması gerektiğinde dursun, planı güncellesin ve yeniden onay istesin. 7. Eşiğin altındaki kısa işler plan aşaması olmadan çalışsın. Uygularken: - Plan aşamasını bir mod olarak kur ve araç listesini moda göre süz. Yazmayı modelin sözüne bırakma. - Planı yapılandırılmış tut (adım, hedef, geri alınabilir mi, doğrulama). Arayüz planı bu yapıdan çizsin, yürütme adımları plan adımlarına bağlansın. - Bir test ekle: eşiği aşan bir iş ver. Plan aşamasında hiçbir yazma aracının çağrılmadığını, kullanıcının sildiği adımın yürütmede çalışmadığını ve planda olmayan bir dosyaya dokunma gereğinde ajanın durduğunu doğrula. ``` ### AGENTS.md kuralı ``` ## Uzun işte önce planı göster - Birden çok adım süren, birçok dosyaya ya da kayda dokunan ya da geri dönüşü olmayan bir adım içeren işte önce plan yaz ve onay bekle. - Plan aşamasında yalnız oku ve ara, hiçbir şeyi değiştirme. - Planda adımları, dokunacağın dosya ya da kayıtları, geri alması zor adımları ve işi nasıl doğrulayacağını yaz. Kısa tut. - Kullanıcının düzelttiği planı uygula. Planda olmayan bir şeye dokunman gerekirse dur, planı güncelle ve yeniden sor. - Tek dosyalık, kısa işlerde plan yazma, doğrudan yap. ``` ## Kaynaklar 1. [Claude Code best practices](https://code.claude.com/docs/en/best-practices), Anthropic 2. [Plan Mode](https://geminicli.com/docs/cli/plan-mode/), Google, Gemini CLI 3. [Choose a permission mode](https://code.claude.com/docs/en/permission-modes), Anthropic 4. [Plan Mode](https://cursor.com/docs/agent/plan-mode), Cursor 5. [We saw Jason’s post. @Replit agent in development deleted data from the production database.](https://x.com/amasad/status/1946986468586721478), Amjad Masad (Replit), X, 20 Temmuz 2025 6. [Plan Mode](https://docs.replit.com/features/agent/plan-mode), Replit Docs 7. [Auto mode is now the default in Claude Code for Pro, Max, and Team plans](https://claude.com/resources/articles/auto-mode-default-in-claude-code), Claude by Anthropic, 7 Ağustos 2026 8. [Plan-Then-Execute: An Empirical Study of User Trust and Team Performance When Using LLM Agents As A Daily Assistant](https://arxiv.org/abs/2502.01390), CHI 2025 (arXiv), 3 Şubat 2025 --- Kaynak: https://tandem.komunite.com.tr · Metin CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.tr), promptlar ve kural MIT-0 (https://opensource.org/license/mit-0).