# TD-020 · Neyi hatırladığını göster Kişiselleşmiş cevabın hangi hatırlanan bilgiden geldiğini göremeyen kullanıcı ne yanlışı düzeltebiliyor ne doğruya güvenebiliyor. Kaydederken ve kullanırken hatırlananı göstermek bu bağı görünür kılar. - Adres: https://tandem.komunite.com.tr/desen/neyi-hatirladigini-goster - Yer: Başlarken > Bellek - Seviye: Temel. Her AI özelliğinde olmalı. - Son inceleme: 27 Ekim 2026, Komünite editörlüğü ## 30 saniyede dene 1. Asistanına kendinle ilgili küçük ve doğrulanabilir bir bilgi ver, “Pazartesileri spor salonuna gidiyorum” gibi. Bunu kaydettiğini söylüyor mu? 2. Yeni bir sohbet aç ve o bilgiyi kullanacak bir şey iste, “Pazartesi akşamı için bir plan yap” gibi. Cevap bilgiyi kullandıysa bunu cevabın neresinden anlıyorsun? 3. “Bunu nereden biliyorsun?” diye sor. Cevap bilginin hangi sohbetten ve ne zaman geldiğini söylüyor mu? 4. Ayarlarda asistanın senin hakkında hatırladıklarının listesini bul. Bulamıyorsan ya da cevapta kullanılan bilgi listede yoksa bu desen ürününde eksik. ## Sorun Kullanıcı cumartesi akşamı için bir yemek önerisi istiyor. Asistan glutensiz bir risotto öneriyor ve fıstık kullanmadığını ekliyor. Kullanıcı duraksıyor. Glutensiz yemek yaptığını ne zaman söylemişti? Fıstık alerjisi olan misafir hâlâ geliyor mu? Soruyor. Asistan “önceki konuşmalarımızdan” diyor ve konu orada kapanıyor. Cevap doğru da olabilir, yanlış da. Kullanıcı ikisini ayırt edemiyor, çünkü cevabı şekillendiren bilgi görünmüyor. Kişiselleştirme cevabın içine erimiş. Hangi cümlenin genel bilgiden, hangisinin kullanıcı hakkında hatırlanan bir kayıttan geldiği belli değil. Kayıt eskimişse kullanıcı bunu fark etmiyor. Fark etse bile neyi düzelteceğini bilmiyor. Zarar iki yönde büyüyor. Yanlış kayıt sessizce her cevaba katılmayı sürdürüyor. Doğru kayıt ise kullanıcıyı tedirgin ediyor, çünkü asistanın kendisi hakkında başka neler bildiğini göremiyor. Tedirgin olan kullanıcının elinde iki yol kalıyor: kendinden daha az söz etmek ya da belleği bütünüyle kapatmak. Kullanıcı göremediği bir bilgiyi ne düzeltebilir ne de ona güvenip güvenmeyeceğine karar verebilir. ## Neden atlanıyor Kişiselleştirme ürün ekibine sihir gibi görünür. Asistan bir şeyi hatırlar, kullanıcı şaşırır. “Bunu şu sohbetten hatırladım” demek o anı bozacakmış gibi gelir. Oysa aynı an kullanıcıda “bunu nereden biliyor” sorusunu da doğurur ve arayüz bu soruya cevap vermezse şaşkınlık tedirginliğe döner. Model de hatırladığını cevabın içinde eritir. Hatırlanan bilgi modele bağlamın bir parçası olarak gider, model onu öteki her şeyle birlikte okur. Hangi kaydın cevabı ne kadar değiştirdiğini güvenilir biçimde söylemek zor. Google, Gemini'nin kayıtlı bilgi etiketini [bazen yanlış gösterebileceğini](https://support.google.com/gemini/answer/16413516?hl=en) yazıyor. OpenAI de cevabın altındaki kaynakların bir cevabı şekillendiren [her etkeni göstermeyebileceğini](https://help.openai.com/en/articles/8590148-memory-in-chatgpt) söylüyor. Atıf zor olunca hiç göstermemek kolay yol gibi görünüyor. Üçüncü neden ölçümde. Bellek başarısı hatırlanan bilginin kaç cevapta kullanıldığıyla ölçülürse görünürlük o sayıya hiçbir şey eklemez. Tedirgin olan kullanıcı şikâyet etmez. Kendisi hakkında daha az şey söyler ya da belleği kapatır, panoda bu da başka bir şey gibi görünür. ## Desen Asistan hatırladığını iki anda gösterir: bir bilgiyi kaydederken ve onu bir cevapta kullanırken. İkisinin arasında da kullanıcı bütün belleği tek bir yerde okuyabilir. 1. **Kaydederken söyle.** Bir bilgi belleğe yazıldığı anda sohbette kısa bir not belirir: ne kaydedildi, tek tıkla aç. Kullanıcı istemeden kaydedilen bilgiyi de o anda görür. 2. **Kullanırken söyle.** Hatırlanan bir bilgi cevabı değiştirdiyse cevabın altında hangi bilgilerin kullanıldığı yazar. Kullanıcı sormak zorunda kalmaz. 3. **Bilgiyi kaynağına bağla.** Her kaydın yanında nereden geldiği durur: hangi sohbet, hangi tarih, kullanıcının kendisi mi yazdı yoksa AI bir konuşmadan mı çıkardı, bir dosyadan ya da bağlı bir uygulamadan mı geldi. 4. **Hepsini tek yerde, okunur cümlelerle göster.** Bellek sayfası her kaydı kullanıcının anlayacağı bir cümle olarak listeler. Sayfa bir özet gösteriyorsa ve özet her şeyi içermiyorsa bunu açıkça yazar. 5. **Belleğin durumunu görünür kıl.** Bellek kapalıysa, bu sohbet belleğe yazmıyorsa ya da bu cevapta hiçbir kayıt kullanılmadıysa arayüz bunu da ayırt eder. Göstermek düzeltmenin ön koşulu. Kullanıcı düzeltmeyi, silmeyi ve kapatmayı ancak gördüğü bilgi üzerinde yapabilir. ## Önce ve sonra Aynı yemek isteği, iki ayrı cevapla. Soldaki asistan iki hatırlanan bilgiyi kullanıyor ama hiçbirini işaretlemiyor, sorulunca da belirsiz kalıyor. Sağdaki kullandığı bilgileri cevabın altında kaynak ve tarihle listeliyor ve belleğe giden yolu açıyor. Örnek ekran (kurgusal): Kullanıcı hafta sonu misafirleri için yemek önerisi istiyor. Asistan aylar önceki bir sohbetten iki bilgiyi hatırlıyor. ### Önce: Asistan · yeni sohbet - Kullanıcı: Cumartesi altı kişilik bir akşam yemeği için ana yemek öner. - AI: Mantarlı risotto iyi gider. Glutensiz hazırladım, fıstık da kullanmadım. - Kullanıcı: Glutensiz mi? Bunu nereden çıkardın? - AI: Önceki konuşmalarımızdan yola çıkarak öneriyorum. - Yazı kutusu (boş, yer tutucu): Bir şey sor… 1. Cevap kullanıcı hakkında iki bilgi kullanıyor ama hiçbiri işaretli değil. Kullanıcı bunları ne zaman söylediğini hatırlamıyor. 2. Sorunca gelen cevap da belirsiz. Kullanıcı bilginin hangi sohbetten geldiğini, hâlâ doğru olup olmadığını ve nerede düzelteceğini göremiyor. ### Sonra: Asistan · yeni sohbet - Kullanıcı: Cumartesi altı kişilik bir akşam yemeği için ana yemek öner. - AI: Mantarlı risotto öneriyorum. Glutensiz ve fıstıksız hazırladım. - Bilgi: hatırladıklarımdan kullanıldı · 2 bilgi - İçerik (Kullanılan bellek): Evde glutensiz yemek yapıyorsun. Misafirlerinden birinin fıstık alerjisi var. Kaynak, 14 Mart tarihli “haftalık menü” sohbeti. - Düğmeler: Belleği aç · Bu cevapta kullanma 1. Cevabın altında hangi hatırlanan bilgilerin kullanıldığı yazıyor. Kullanıcı kişiselleştirmenin nereden geldiğini cevabı okurken görüyor. 2. Her bilgi kaynağına ve tarihine bağlı. Bilgi eskimişse kullanıcı tek tıkla belleğe gidip düzeltiyor. ## Piyasada OpenAI'ın Eylül 2024 duyurusuna göre ChatGPT bir bilgiyi belleğe yazdığında sohbette “Memory updated” notu çıkıyordu. Kullanıcı notun üstünden [bütün belleği açıp](https://openai.com/index/memory-and-new-controls-for-chatgpt/) istemediği kayıtları silebiliyordu. Bugünkü yardım sayfasına göre ChatGPT kişisel bağlam kullandığında cevabın altında Sources görünebiliyor ve katkı yapan geçmiş sohbeti, kayıtlı belleği, özel talimatı, dosyayı ya da bağlı e-postayı [gösterebiliyor](https://help.openai.com/en/articles/8590148-memory-in-chatgpt). Kullanıcı buradan kayıtlı belleği düzeltebiliyor ya da silebiliyor. Aynı sayfa iki sınırı da yazıyor. Kaynaklar cevabı şekillendiren her etkeni göstermeyebilir, bellek özeti de belleğin başvurabileceği her ayrıntıyı içermeyebilir. Google'ın Gemini'sinde kayıtlı bilgi bir cevapta kullanıldığında cevabın altındaki “Sources and related content” bölümünde “Your saved info” [etiketi çıkıyor](https://support.google.com/gemini/answer/16413516?hl=en). Kayıtlı bilgiler Personal context sayfasında tek tek görülüyor. Google etiketin zaman zaman yanlış gösterilebileceğini aynı sayfada söylüyor. Anthropic, Claude'un hatırladıklarını ayarlardaki Your Claude bölümünde konu konu listeliyor. Kullanıcı her konuyu açıp okuyabiliyor, [düzenleyebiliyor ya da silebiliyor](https://support.claude.com/en/articles/11817273-using-claude-s-chat-search-and-memory-to-build-on-previous-context). Claude geçmiş sohbet aramasıyla bir cevap kurduğunda o sohbetlere giden bağlantılar veriyor. Belleğin kapalı olduğu bir sohbette başlığın yanında üstü çizili bir bellek simgesi duruyor. Kullanıcı belleğin bu sohbette çalışmadığını da görüyor. ## Kanıt **ChatGPT belleği, Mayıs 2024.** Güvenlik araştırmacısı Johann Rehberger, ChatGPT'ye okutulan bir Google belgesindeki talimatların belleğe kayıt yazdırabildiğini gösterdi. Belgedeki her madde ayrı bir kayda dönüştü. Rehberger'in kullanıcılara önerdiği savunma görünürlüğün kendisiydi. “Memory updated” notunu gördüğünde ChatGPT'nin neyi hatırladığına ya da sildiğine bakmak, çünkü bu [sonraki bütün sohbetleri etkiler](https://embracethered.com/blog/posts/2024/chatgpt-hacking-memories/). Eylül 2024'te aynı yolla belleğe yazılan bir talimatın [sonraki her sohbete taşındığını](https://embracethered.com/blog/posts/2024/chatgpt-macos-app-persistent-data-exfiltration/) gösterdi. OpenAI veri sızdırma yolunu kapattı. Rehberger'e göre güvenilmeyen bir içeriğin belleğe kayıt yazması hâlâ mümkündü. Bu olayda kayıt notu bir kolaylık olmaktan çıkıp kullanıcının elindeki tek denetime dönüşüyor. Bellek sessizce yazılsaydı kullanıcı kendi asistanına yerleştirilen kaydı hiç görmeyecekti. Satıcı tarafında da aynı ders var. OpenAI belleği önce küçük bir kullanıcı grubunda denedi. Eylül 2024'te herkese açarken yazdığı notta, [testten gelen geri bildirime dayanarak](https://openai.com/index/memory-and-new-controls-for-chatgpt/) ChatGPT'nin artık bellek güncellendiğinde haber verdiğini ve bütün belleğe bu nottan ulaşılabildiğini söylüyor. Bu kaynaklar bir gösterim ve bir ürün kararı. Kayıt notunun ya da kaynak etiketinin kullanıcı güvenini ne kadar değiştirdiğini ölçen yayımlanmış bir sayı bu kaynaklarda yok. ## Ölçüm - **“Nereden biliyorsun” soruları.** Kullanıcıların kişiselleştirmenin kaynağını sorduğu mesajların payı. Desen çalışıyorsa bu pay düşer. - **Etiketten düzeltmeye.** Kullanılan bellek etiketini açan kullanıcıların ne kadarının ardından bir kaydı düzelttiği ya da sildiği. Bu sayı bellekteki yanlışların nerede yakalandığını gösterir. - **Etiket doğruluğu.** Bir örneklemde etiketin gösterdiği kaydı bağlamdan çıkarıp cevabı yeniden üret. Cevap değişmiyorsa etiket yanlış yere işaret ediyor. - **Kayıt notundan sonra kapatma.** Kayıt notunu gören kullanıcıların kısa süre içinde kaydı silme ya da belleği kapatma payı. Yükseliyorsa AI kullanıcının beklemediği şeyleri kaydediyor. - **Listede olmayan kişiselleştirme.** Cevapta kullanılan ama bellek sayfasında görünmeyen kayıtların sayısı. Sıfır olmalı, değilse kullanıcının düzeltemeyeceği bir yerde bilgi tutuyorsun. ## Ajanına ver Üç metin var. Denetim promptu ürünündeki belleğin nereye yazıldığını, nereden okunduğunu ve kullanıcının bunları nerede gördüğünü tarar, yalnız rapor yazar. Uygulama promptu kayıt notunu, cevabın altındaki kullanılan bellek listesini ve kaynak bilgisini ekler. Önce planı gösterir, onayınla uygular ve paylaşılan bağlantıda etiketin gizlendiğini de sınayan bir test yazar. Kural kodlama ajanının kendi çalışması için. Önceki bir oturumdan ya da bellek dosyasından gelen bilgiyi kullandığında bunu ve kaynağını söylesin. ## Sınır Her cevaba etiket koymak gürültü. Bellek cevabı değiştirmediyse etiket gerekmez. Kayıt notu da sohbetin akışını bölmeyecek kadar kısa kalmalı. Etiket yanılabilir. Gemini ve ChatGPT'nin belgeleri bunu açıkça yazıyor. Etiketi kesin bir kayıt gibi sunma. Kaydın bağlama eklendiğini söyle ve tam listeye giden yolu yanına koy. Görünürlük paylaşımda sızıntıya dönüşebilir. OpenAI paylaşılan sohbet bağlantılarında bellek kaynaklarını [göstermiyor](https://help.openai.com/en/articles/8590148-memory-in-chatgpt). Ekran paylaşımında, ortak bir cihazda ya da ekip hesabında etiket kullanıcının kişisel bilgisini başkasının önüne koyabilir. Göstermek neyin kaydedileceği sorusunu çözmez. Hassas bir bilginin belleğe girip girmeyeceği ve bir bağlamda öğrenilenin başka bağlama taşınıp taşınmayacağı ayrı kararlar. Bu desen kullanıcının o kararların sonucunu görmesini sağlar. ## Promptlar ### Denetim promptu ``` Bu depoda kullanıcı hakkında bilgi hatırlayan bir AI özelliği var: kalıcı bellek, kullanıcı profili, önceki sohbetlerden çıkarılan tercihler ya da kişiselleştirme için saklanan notlar. Görevin, AI'ın neyi hatırladığının ve hatırladığını ne zaman kullandığının kullanıcıya görünüp görünmediğini denetlemek. Hiçbir dosyayı değiştirme, yalnız rapor yaz. 1. Belleğin yazıldığı yerleri bul: bellek aracı, profil güncelleyen kod, sohbetten bilgi çıkaran arka plan işleri, ilgili veritabanı tabloları. Her yazma işleminde kullanıcıya bir bildirim gidiyor mu? 2. Belleğin okunup modele verildiği yeri bul: sistem promptu, bağlamı derleyen kod, geçmiş sohbet araması. Bir cevaba hangi bellek kayıtlarının eklendiği kaydediliyor mu? 3. Cevap arayüzü bu kayıtları gösteriyor mu? Kullanılan bilgi, kaynağı (hangi sohbet, hangi tarih, kullanıcı mı yazdı yoksa AI mı çıkardı) ve belleğe giden bağlantı var mı? 4. Kullanıcının bütün belleği görebileceği bir sayfa var mı? Sayfa veritabanındaki her kaydı mı gösteriyor, yoksa bir özeti mi? Özetse eksik bıraktığını söylüyor mu? 5. Belleğin kapalı olduğu, bir sohbetin belleğe yazmadığı ve belleğin bu cevapta kullanılmadığı durumlar arayüzde birbirinden ayırt ediliyor mu? 6. Paylaşılan sohbet bağlantılarında, dışa aktarımda ve ekip hesaplarında bellek etiketleri kimin önüne çıkıyor? Rapor biçimi: her bulgu için dosya ve satır, ne olduğu, kullanıcıya etkisi (örnek: asistan aylar önce söylenen bir alerji bilgisini kullanıyor ama cevapta bunu söylemiyor) ve önerdiğin düzeltme. Önce kullanıcının hiç göremediği bellek kayıtlarını yaz. ``` ### Uygulama promptu ``` Bu depodaki AI belleğine "neyi hatırladığını göster" desenini uygula. Önce planı göster, onayımı aldıktan sonra kodu değiştir. Hedef davranış: 1. Bir bilgi belleğe yazıldığında sohbette kısa bir not çıkar: ne kaydedildiği ve bellek sayfasında o kaydı açan bir bağlantı. 2. Bir cevap hazırlanırken hangi bellek kayıtlarının bağlama eklendiği kaydedilir. Cevap bu kayıtları kullandıysa altında "hatırladıklarımdan kullanıldı" bölümü çıkar ve kayıtları listeler. 3. Her bellek kaydı kaynağını taşır: hangi sohbetten ya da dosyadan geldiği, tarihi, kullanıcının mı yazdığı yoksa AI'ın mı çıkardığı. 4. Bellek sayfası her kaydı okunur bir cümle olarak gösterir. Kayıtlar özetleniyorsa sayfa özetin eksik olabileceğini söyler ve tam listeye yol verir. 5. Bellek kapalıyken ya da bir sohbet belleğe yazmıyorken arayüz bunu sohbetin başında gösterir. Uygularken: - Hangi kaydın kullanıldığını modelin beyanına bırakma. Bağlamı derleyen kod hangi kayıtları eklediğini kendisi kaydetsin. - Etiket kesinlik iddia etmesin. Kaydın bağlama eklendiğini söylesin ve tam listeye bağlantı versin. - Paylaşılan bağlantılarda ve dışa aktarımlarda bellek etiketlerini gizle. - Bir test ekle: kullanıcı için bir bellek kaydı yaz, o kaydı gerektiren bir soru sor. Cevabın altındaki listede kaydın kaynağıyla birlikte göründüğünü, paylaşılan bağlantıda ise görünmediğini doğrula. ``` ### AGENTS.md kuralı ``` ## Neyi hatırladığını söyle - Önceki bir oturumdan, bellek dosyasından ya da proje notlarından gelen bir bilgiyi kullandığında bunu söyle ve nereden geldiğini yaz: dosya adı, tarih, oturum. - Kullanıcı hakkında yeni bir şeyi kalıcı olarak kaydettiğinde (CLAUDE.md, AGENTS.md, bellek dosyası) ne kaydettiğini ve nereye yazdığını aynı mesajda söyle. - Hatırladığın bir bilginin hâlâ geçerli olup olmadığından emin değilsen kullanmadan önce sor. - Hatırladığın bilgiyle kullanıcının şimdi söylediği çeliştiğinde şimdikini izle ve çelişkiyi belirt. - Hatırlamadığın bir şeyi hatırlıyormuş gibi yazma. ``` ## Kaynaklar 1. [Save info and reference past chats in Gemini Apps](https://support.google.com/gemini/answer/16413516?hl=en), Gemini Apps Help 2. [Memory in ChatGPT](https://help.openai.com/en/articles/8590148-memory-in-chatgpt), OpenAI Help Center 3. [Memory and new controls for ChatGPT](https://openai.com/index/memory-and-new-controls-for-chatgpt/), OpenAI, 13 Şubat 2024 4. [Use Claude’s chat search and memory to build on previous context](https://support.claude.com/en/articles/11817273-using-claude-s-chat-search-and-memory-to-build-on-previous-context), Claude Help Center 5. [ChatGPT: Hacking Memories with Prompt Injection](https://embracethered.com/blog/posts/2024/chatgpt-hacking-memories/), Johann Rehberger, Embrace The Red, 22 Mayıs 2024 6. [Spyware Injection Into Your ChatGPT's Long-Term Memory (SpAIware)](https://embracethered.com/blog/posts/2024/chatgpt-macos-app-persistent-data-exfiltration/), Johann Rehberger, Embrace The Red, 20 Eylül 2024 --- Kaynak: https://tandem.komunite.com.tr · Metin CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.tr), promptlar ve kural MIT-0 (https://opensource.org/license/mit-0).