# TD-024 · Hassas bilgiyi hafızaya almadan önce sor Bellek, kullanıcının bir soru için söylediği tanıyı, borcu ya da ayrılığı ona sormadan kalıcı kayda alıyor. Hassas bilgiyi fark edip yazmadan önce duran, neyi saklayacağını gösterip soran asistan bu kaydı kullanıcının kararına bağlar. - Adres: https://tandem.komunite.com.tr/desen/hassas-bilgiyi-hafizaya-almadan-once-sor - Yer: Başlarken > Bellek - Seviye: Hassas. Para, sağlık, hukuk, işe alım ya da kişisel veriye dokunan üründe gerekli. - Son inceleme: 27 Ekim 2026, Komünite editörlüğü ## 30 saniyede dene 1. Bellek açık asistanına bir isteğin içinde sağlıkla ilgili bir cümle yaz, “Geçen hafta migren tanısı aldım, ekrana uzun bakamıyorum” gibi. 2. Cevabın altına ve ekranın kenarlarına bak. Asistan bu bilgiyi saklayacağını söylüyor mu, sana soruyor mu? 3. Yeni bir sohbet aç ve asistana senin hakkında ne bildiğini sor. Tanı listede mi? 4. Bellek ayarlarını aç. Hassas konuların kaydedilip kaydedilmeyeceğini seçebileceğin bir ayar var mı, varsayılanı ne? ## Sorun Kullanıcı asistandan bu haftanın öğle yemeklerini planlamasını istiyor. Cümlenin başında bir ayrıntı veriyor: geçen hafta tip 2 diyabet tanısı almış. Asistan iyi bir liste hazırlıyor. Cevabın altında küçük bir satır beliriyor, bellek güncellendi. Kullanıcı satırı görmüyor ya da ne anlama geldiğini düşünmüyor. Kullanıcı tanıyı o soruyu cevaplatmak için verdi. Bellek onu kalıcı bir gerçek olarak kaydetti. Bilginin hangi amaçla verildiği kayda geçmedi, yalnız bilginin kendisi geçti. Artık bu tanı bir iş sohbetindeki öneride, bir sunum taslağında ya da ekran paylaşılırken açılan bellek listesinde karşısına çıkabilir. Sağlık, para ve ilişki bilgisi kolay geri alınmaz. Kullanıcı kaydı fark ettiğinde onun ne zamandan beri, hangi cevaplarda kullanıldığını bilmez. Silmek kaydı kaldırır, o arada üretilen metinleri geri çağırmaz. Bir cevap için verilen hassas bilgi, kullanıcı karar vermeden kalıcı olmamalı. ## Neden atlanıyor Bellek ne kadar çok şey yazarsa ürün o kadar kişisel görünür. Kaydetmeden önce sormak bu akışa bir duraklama ekler ve kişiselleştirme panosunda kayıt sayısını düşürür. Ekipler bu yüzden yazmayı sessiz bırakır, gözden geçirmeyi kullanıcıya bırakır. OpenAI'ın bellek sayfası bunu açıkça söylüyor. Kullanıcı paylaşırsa [hassas bilgi bellekte yer alabilir](https://help.openai.com/en/articles/8590148-memory-in-chatgpt), kontrol için önerilen yol ayarları ve kaynakları gözden geçirmek ya da kişiselleştirilmemiş geçici sohbet açmak. Model belleğe ne yazacağını seçerken bilginin ilgisine bakar. Diyabet tanısı yemek planı için gerçekten ilgili ve bir sonraki yemek sorusunda da ilgili olacak. Belleğe ne yazacağına karar veren bir model ilgili bilgiyi kaydeder ve hassas bilgi çoğu zaman en ilgili bilgidir. Kullanıcının hayatını en çok etkileyen bilgi, sonraki cevaplarda en çok işe yarayan bilgi. Üçüncü neden ölçümde. Kullanıcı sorulmadan kaydedilen bir tanıyı çoğu zaman ancak başka bir yerde karşısına çıkınca fark eder. O ana kadar hiçbir metrik bir sorun göstermez. Fark ettiğinde de şikâyet etmek yerine belleği kapatır ve ekip bunu belleğin ilgi görmemesi diye okur. ## Desen Hassas bir bilgi kalıcı belleğe kullanıcının bilgisi ve onayıyla girer. Onay yoksa bilgi yalnız geldiği sohbette kullanılır. 1. **Hassas kategorileri tanımla.** Sağlık, cinsel yaşam ve yönelim, din ve inanç, siyasi görüş, etnik köken, adli sicil, para ve borç, ilişki ve aile. Liste kodda durur ve belleğe yazan her yol ona bakar. Hukukun özel nitelikli veri listesi iyi bir başlangıç, para ise o listede yok ve kullanıcı için en az onlar kadar hassas. 2. **Yazmadan önce dur.** Kayıt hassas bir kategoriye düşüyorsa asistan onu yazmaz. Neyi kaydedeceğini kullanıcının kendi kelimeleriyle gösterir ve sorar. Soru sohbetin içinde, cevabın hemen altında durur. 3. **Varsayılanı kaydetmemek yap.** Kullanıcı soruyu kapatırsa, cevap vermezse ya da sohbetten çıkarsa bilgi belleğe girmez. Kayıt yalnız açık bir tıkla yazılır. 4. **Bazı bilgileri hiç saklama.** Şifre, kimlik numarası, kart ve hesap numarası onayla bile belleğe girmez. Asistan bunu söyler, kullanıcı neden kaydedilmediğini merak etmez. 5. **Kalıcı tercihi ayrı ayar yap.** Her seferinde sorulmak istemeyen kullanıcı hassas konuların kaydını ayarlardan açar. Ayar açıkken de her hassas kayıt görünür bir bildirimle gelir ve tek tıkla silinir. Bu kurallar modelin tahminine bırakılmaz. Hassas kategoriyi model ya da bir sınıflandırıcı işaretleyebilir, ama kaydın yazılıp yazılmayacağına kod karar verir. ## Önce ve sonra Aynı yemek planı isteği, aynı tanıyla. Soldaki asistan tanıyı sessizce belleğe yazıyor ve iz yalnız cevabın altındaki küçük bir satır. Sağdaki yazmadan önce duruyor, neyi saklayacağını gösteriyor ve kaydetmemeyi tek tıkla seçtiriyor. Örnek ekran (kurgusal): Kullanıcı bellek açık bir asistandan haftalık öğle yemeği listesi istiyor. İsteğin içinde yeni aldığı bir tanıdan söz ediyor. ### Önce: Asistan · sohbet - Kullanıcı: Geçen hafta tip 2 diyabet tanısı aldım. Bu hafta ofiste yiyebileceğim öğle yemekleri önerir misin? - AI: Pazartesi mercimek salatası ve yoğurt, salı ızgara tavuk ve bulgur, çarşamba nohutlu sebze. Beyaz ekmek yerine tam tahıllı ekmek seç, yanına bol yeşillik ekle. - Bilgi: Bellek güncellendi 1. Tanı kullanıcıya sorulmadan kalıcı belleğe girdi. Ekrandaki tek iz cevabın altındaki küçük bir satır, neyin kaydedildiğini de söylemiyor. 2. Bu bilgi artık iş sohbetlerinde, sunum taslaklarında, ekran paylaşılırken açılan bellek listesinde karşısına çıkabilir. Kullanıcı bunu bilmiyor. ### Sonra: Asistan · sohbet - Kullanıcı: Geçen hafta tip 2 diyabet tanısı aldım. Bu hafta ofiste yiyebileceğim öğle yemekleri önerir misin? - AI: Pazartesi mercimek salatası ve yoğurt, salı ızgara tavuk ve bulgur, çarşamba nohutlu sebze. Beyaz ekmek yerine tam tahıllı ekmek seç, yanına bol yeşillik ekle. - İçerik (Kaydetmeden önce soruyorum): Bu sohbette bir sağlık bilgisi geçti, “tip 2 diyabet tanısı”. Sonraki sohbetlerde hatırlamamı ister misin? Hatırlarsam yemek ve plan önerilerimde kullanırım, istediğin an silebilirsin. - Düğmeler: Bu sohbette kalsın · Hatırla · Ayarları aç 1. Asistan sağlık bilgisini fark edip kalıcı belleğe yazmadan önce duruyor ve neyi kaydedeceğini kullanıcının kendi kelimeleriyle gösteriyor. 2. Kaydetmemek tek tıkla seçiliyor ve kullanıcı soruyu kapatırsa da bilgi belleğe girmiyor. Kaydetmeyi seçerse sonraki cevapları nasıl değiştireceğini biliyor. ## Piyasada Claude varsayılan olarak [sağlık, ırk, etnik köken, dini inanç, siyaset ve cinsiyet kimliği gibi konuları belleğe kaydetmiyor](https://support.claude.com/en/articles/11817273-using-claude-s-chat-search-and-memory-to-build-on-previous-context). Bu konularda bir kaydı ilk kez reddettiğinde sohbette bir kerelik bildirim gösteriyor ve ayarı açma yolunu sunuyor. Kullanıcı hassas konuların kaydını açarsa, Claude bu konularda her kayıt yaptığında mesaj kutusunun üstünde bir bildirim çıkıyor. Kullanıcı bildirimi reddederse ya da ayarı sonradan kapatırsa daha önce kaydedilen hassas kayıtlar siliniyor. Kimlik numarası, adli sicil, finansal hesap numarası ve göçmenlik durumu kullanıcı istese bile kaydedilmiyor. OpenAI'ın bellek sayfası ise hassas bilgi için bir onay adımı tarif etmiyor. Sayfaya göre kullanıcı paylaşırsa hassas bilgi bellekte yer alabilir. Önerilen yol bellek ayarlarını ve kaynakları gözden geçirmek, konuşmanın bellek kullanmasını ya da oluşturmasını istemiyorsan [kişiselleştirilmemiş geçici sohbet](https://help.openai.com/en/articles/8590148-memory-in-chatgpt) açmak. Kontrol kullanıcıda, ama kullanıcının fark etmesine bağlı. Microsoft Recall ekranın görüntülerini kaydeden bir işletim sistemi özelliği ve aynı soruyla karşılaştı. Bugünkü tasarımında [hassas içerik süzgeci varsayılan olarak açık](https://blogs.windows.com/windowsexperience/2024/09/27/update-on-recall-security-and-privacy-architecture/) ve şifrelerin, kimlik numaralarının ve kredi kartı numaralarının kaydedilmesini azaltmaya çalışıyor. Bu yaklaşım sormak yerine süzüyor. En hassas veri türleri için doğru, ama süzgecin tanımadığı bir bilgiyi yakalamaz. ## Kanıt **Microsoft Recall, Mayıs-Eylül 2024.** Microsoft 20 Mayıs 2024'te Copilot+ bilgisayarları ve onlara özel Recall'u tanıttı. Recall ekranın görüntüsünü düzenli aralıklarla alıyor ve aranabilir bir zaman çizelgesi kuruyordu. Microsoft'un o günlerdeki destek sayfasına göre kurulumu varsayılan seçimlerle geçen kullanıcıda kayıt açık geliyordu ve Recall [şifreleri ya da finansal hesap numaralarını gizlemiyordu](https://web.archive.org/web/20240526040810/https://support.microsoft.com/en-us/windows/privacy-and-control-over-your-recall-experience-d404f672-7647-41e5-886c-a3c59680af15). 7 Haziran'da Microsoft, kullanıcıların Recall'u açmayı seçmesini kolaylaştırması gerektiğine dair [açık bir sinyal aldığını](https://blogs.windows.com/windowsexperience/2024/06/07/update-on-the-recall-preview-feature-for-copilot-pcs/) yazdı ve Recall'u kurulumda kapalı gelecek şekilde değiştirdi. 13 Haziran'da 18 Haziran'daki geniş çıkışı durdurup Recall'u önce Windows Insider programında denemeye karar verdi. Eylül'deki mimari yazısında hassas içerik süzgecinin [varsayılan olarak açık](https://blogs.windows.com/windowsexperience/2024/09/27/update-on-recall-security-and-privacy-architecture/) olduğunu yazdı. Mayıs 2024'te belgelenen tasarım bu desenin sorusuna ters cevap veriyordu. Kullanıcı kurulumda ayrıca bir şey seçmedikçe kayıt açılıyordu ve ekrandaki bir şifre ya da hesap numarası da kayda girebiliyordu. Microsoft'un düzeltmesi iki katmanlı oldu. Kaydın kendisi kullanıcının seçimine bağlandı, en hassas veri türleri de varsayılan olarak süzüldü. Hukuk da bu kategorileri ayrı tutuyor. Avrupa Birliği'nin veri koruma tüzüğünün 9. maddesi sağlık verisini, cinsel yaşam ve yönelim verisini, dini ve siyasi görüşü [özel kategori sayıyor ve işlenmesini yasaklıyor](https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2016/679/oj). İstisnaların ilki, ilgili kişinin belirli amaçlar için verdiği açık rıza. KVKK'nın 6. maddesi de sağlık ve cinsel hayat verisini [özel nitelikli kişisel veri](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6698.pdf) sayıyor ve işlenmesini açık rızaya ya da kanunda sayılan şartlara bağlıyor. Para iki listede de yok. Bir asistanın bellek kaydının bu maddeler karşısındaki durumu ürüne, sözleşmeye ve ülkeye göre değişir ve bu sayfa hukuki görüş vermez. Bu kanıtlar bir olayı ve hukuk metinlerini gösteriyor. Sorulmadan kaydedilen hassas bilginin ne sıklıkla zarara dönüştüğünü ölçmüyor. ## Ölçüm Belleğe yazılan kayıt sayısı bu desenin işe yarayıp yaramadığını söylemez. Bakılacak yer, hassas kayıtların kullanıcının kararıyla girip girmediği. - **Sorusuz hassas kayıt.** Bellekteki hassas kategoriye düşen kayıtlardan kaçı onaysız yazılmış, günlükten say. Sıfır olmalı. - **Kaçan hassas bilgi.** Rastgele bir bellek örneklemini elle gözden geçir ve sınıflandırıcının işaretlemediği hassas kayıtları say. Bu sayı süzgecin kalitesini söyler. - **Soru yorgunluğu.** Aynı kullanıcıya bir oturumda kaç kez sorulduğu ve sorunun okunmadan geçilme payı. Çok sık soruluyorsa kategori listesi fazla geniş. - **Onaydan sonra silme.** Kullanıcının onaylayıp kısa süre sonra sildiği hassas kayıtlar. Yüksekse soru, kaydın sonraki cevapları nasıl değiştireceğini yeterince açık anlatmıyor. - **Bellekten çekilme.** Hassas bir kayıt bildiriminden sonra belleği kapatan kullanıcılar. Bu sayı yükseliyorsa kullanıcı neyin kaydedildiğini geç öğreniyor. ## Ajanına ver Üç metin var. Denetim promptu belleğe yazan kodu tarar, hassas kategorilerin tanımlı olup olmadığına ve yazmadan önce bir onay adımı bulunup bulunmadığına bakar, yalnız rapor yazar. Uygulama promptu hassas kategori kontrolünü ve onay adımını kurar. Önce planı gösterir, sonra onaysız hiçbir hassas kaydın yazılmadığını kanıtlayan bir test ekler. Kural kodlama ajanının kendi çalışması için. Kullanıcının sağlık, para ya da ilişki bilgisini kalıcı bir dosyaya yazmadan önce sorsun. ## Sınır Belleği olmayan ya da yalnız iş tercihlerini (dil, biçim, araç) saklayan bir ürün bu deseni gerektirmez. Hassas bilgi geçici bağlamda kalıyorsa sorulacak bir şey de yok. Fazla sık soru soruyu anlamsızlaştırır. Kullanıcı her sohbette aynı soruyu görürse okumadan “Hatırla”ya basar. Kategori listesini dar tut, kalıcı tercihi ayarlara koy. Sınıflandırıcı yanılır. Recall'un süzgeci bile hassas verinin kaydını azaltmaya çalışıyor, sıfırlamayı vaat etmiyor. Soru adımı kaçanları yakalayamaz, o yüzden kullanıcının belleği görüp düzelttiği bir ekran da gerekir. Bu desen hukuki uyumun yerini tutmaz. Özel nitelikli veri işleyen bir üründe açık rızanın biçimini, saklama süresini ve silme yolunu bir hukukçuyla belirle. ## Promptlar ### Denetim promptu ``` Bu depoda kullanıcı hakkında bilgi hatırlayan bir AI özelliği var. Görevin, sağlık, para, ilişki ve benzeri hassas bilgilerin kullanıcıya sorulmadan kalıcı belleğe yazılıp yazılmadığını denetlemek. Hiçbir dosyayı değiştirme, yalnız rapor yaz. 1. Belleğe yazan bütün yolları bul: modelin çağırdığı bellek aracı, sohbet sonrası çıkarım ya da özet işi, profil güncelleyen kod, vektör deposuna ekleme, ekran ya da belge kaydı yapan arka plan işleri. 2. Hassas kategoriler kodda tanımlı mı? Sağlık, cinsel yaşam ve yönelim, din ve inanç, siyasi görüş, etnik köken, biyometrik ve genetik veri, adli sicil, borç ve gelir gibi finansal durum, ilişki ve aile durumu listede var mı? Liste nerede duruyor ve her yazma yolu ona bakıyor mu? 3. Bir kaydın hassas olup olmadığına kim karar veriyor: kural, sınıflandırıcı, model? Karar yazmadan önce mi, yazdıktan sonra mı veriliyor? 4. Hassas bir kayıt yazılmadan önce kullanıcıya soruluyor mu? Soru neyin kaydedileceğini açıkça gösteriyor mu? Kullanıcı soruyu kapatırsa ya da cevap vermezse ne oluyor? 5. Hiçbir koşulda saklanmaması gereken veriler (şifre, kimlik numarası, kart ve hesap numarası) için ayrı bir engel var mı? 6. Hassas konuların kaydını kalıcı olarak açan ya da kapatan bir kullanıcı ayarı var mı? Varsayılanı ne? Kayıtlar günlüklerde, analitikte ya da hata raporlarında açık metin olarak görünüyor mu? Rapor biçimi: her bulgu için dosya ve satır, hangi hassas bilginin hangi yoldan sorulmadan belleğe girebildiği, olası sonuç (örnek: yemek planı için söylenen bir tanı iş sohbetindeki öneriye giriyor) ve önerdiğin düzeltme. Sorusuz yazan yollardan başla. ``` ### Uygulama promptu ``` Bu depodaki AI belleğine "hassas bilgiyi hafızaya almadan önce sor" desenini uygula. Önce planı göster, onayımı aldıktan sonra kodu değiştir. Hedef davranış: 1. Hassas kategorileri tek bir yerde, kodda tanımla: sağlık, cinsel yaşam ve yönelim, din ve inanç, siyasi görüş, etnik köken, biyometrik ve genetik veri, adli sicil, finansal durum, ilişki ve aile durumu. 2. Belleğe yazan her yol, yazmadan önce kaydı bu kategorilere göre sınıflandırsın. Hassas kayıt doğrudan yazılmasın, "onay bekliyor" durumunda tutulsun. 3. Kullanıcıya sohbetin içinde, cevabın hemen altında neyin kaydedileceğini kendi cümlesiyle göster ve sor. Seçenekler: bu sohbette kalsın, hatırla, ayarları aç. 4. Varsayılan cevap kaydetmemek olsun. Kullanıcı soruyu kapatırsa, cevap vermezse ya da sohbetten çıkarsa bekleyen kayıt silinsin. 5. Şifre, kimlik numarası, kart ve hesap numarası onayla bile belleğe yazılmasın. Asistan bunu kullanıcıya söylesin. 6. Kullanıcı ayarlardan hassas konuların kaydını kalıcı olarak açabilsin. Açıkken de her hassas kayıt görünür bir bildirimle gelsin ve tek tıkla silinebilsin. Uygularken: - Yazıp yazmama kararını kod versin. Sınıflandırmayı model ya da ayrı bir sınıflandırıcı yapabilir, ama onay olmadan yazma çağrısı kodda reddedilsin. - Onay bekleyen kaydı kalıcı depoya değil, oturuma bağlı geçici bir alana koy. - Hassas kayıtları günlüklere ve analitiğe açık metin olarak yazma. - Bir test ekle: "Geçen hafta diyabet tanısı aldım" içeren bir sohbet yürüt, onay vermeden sohbeti kapat ve bellek deposunda bu bilginin olmadığını doğrula. Sonra onay vererek tekrarla ve kaydın yazıldığını, bildirimin gösterildiğini doğrula. ``` ### AGENTS.md kuralı ``` ## Hassas bilgiyi sormadan kalıcı yapma - Kullanıcının sağlık, para, ilişki, inanç ya da hukuki durumuyla ilgili bir bilgisini kalıcı bir dosyaya, bellek notuna ya da yapılandırmaya yazmadan önce sor. - Sorarken neyi, nereye yazacağını tek cümleyle göster. - Şifre, anahtar, kimlik ve hesap numarasını onayla bile kalıcı dosyaya yazma. - Belleğe yazan kodu değiştirirken onay adımını koru ve hassas kategori listesine dokunduysan testleri çalıştır. - Hassas bilgiyi günlüğe, hata mesajına ya da commit mesajına koyma. ``` ## Kaynaklar 1. [Memory in ChatGPT](https://help.openai.com/en/articles/8590148-memory-in-chatgpt), OpenAI Help Center 2. [Use Claude’s chat search and memory to build on previous context](https://support.claude.com/en/articles/11817273-using-claude-s-chat-search-and-memory-to-build-on-previous-context), Claude Help Center 3. [Update on Recall security and privacy architecture](https://blogs.windows.com/windowsexperience/2024/09/27/update-on-recall-security-and-privacy-architecture/), David Weston, Windows Experience Blog, 27 Eylül 2024 4. [Privacy and control over your Recall experience](https://web.archive.org/web/20240526040810/https://support.microsoft.com/en-us/windows/privacy-and-control-over-your-recall-experience-d404f672-7647-41e5-886c-a3c59680af15), Microsoft Support (Wayback Machine kopyası), Mayıs 2024 5. [Update on the Recall preview feature for Copilot+ PCs](https://blogs.windows.com/windowsexperience/2024/06/07/update-on-the-recall-preview-feature-for-copilot-pcs/), Pavan Davuluri, Windows Experience Blog, 7 Haziran 2024 6. [Regulation (EU) 2016/679 (General Data Protection Regulation)](https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2016/679/oj), EUR-Lex, Avrupa Birliği, 27 Nisan 2016 7. [Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (6698 sayılı)](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6698.pdf), Mevzuat Bilgi Sistemi, 7 Nisan 2016 --- Kaynak: https://tandem.komunite.com.tr · Metin CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.tr), promptlar ve kural MIT-0 (https://opensource.org/license/mit-0).