# TD-038 · Çıktıyı yerinde düzenletilebilir bırak Kullanıcı tek bir kelimeyi değiştirmek için bütün çıktıyı AI'dan yeniden istiyor, yeni sürüm beğendiği yerleri de değiştiriyor. Çıktıyı kullanıcının doğrudan yazabildiği bir yüzeyde vermek küçük düzeltmeyi saniyede, elle yaptırır. - Adres: https://tandem.komunite.com.tr/desen/ciktiyi-yerinde-duzenletilebilir-birak - Yer: Çalışırken > Çıktı - Seviye: Temel. Her AI özelliğinde olmalı. - Son inceleme: 27 Ekim 2026, Komünite editörlüğü ## 30 saniyede dene 1. Ürününden bir paragraflık bir metin iste. Bir duyuru, bir ürün açıklaması ya da kısa bir e-posta olabilir. 2. Gelen metinde tek bir kelimeyi kendin değiştirmeyi dene. İmleci metnin içine koyabiliyor musun, yoksa metni yalnız kopyalayabiliyor musun? 3. Değiştiremiyorsan aynı değişikliği AI'dan iste. Yeni sürümde senin istemediğin başka neler değişti? 4. Değiştirebildiysen AI'dan başka bir düzeltme iste. Senin yaptığın değişiklik yeni sürümde yerinde duruyor mu? ## Sorun Kütüphaneci AI'a hafta sonu okuma saati için bir duyuru yazdırıyor. Metin iyi, kısa ve sıcak. Yalnız saat yanlış, 10.00 değil 11.00 olacak. İki karakterlik bir düzeltme. Kütüphaneci imleci metnin içine koymaya çalışıyor ama metin bir sohbet balonunda duruyor ve balon salt okunur. Önünde iki yol var. Ya metni kopyalayıp başka bir yerde düzeltecek ya da AI'a yazacak: “Saat 11.00 olacak, başka hiçbir şeyi değiştirme.” İkincisini seçiyor. AI saati düzeltiyor ve bu sırada bütün duyuruyu yeniden yazıyor. “Minderinizi getirin, gerisi bizden” cümlesi gitmiş, yerine daha resmî bir cümle gelmiş. Kütüphaneci şimdi yeni metni baştan okuyup başka neyin değiştiğini arıyor ve eski cümleyi geri istemek için bir tur daha harcıyor. Küçük bir düzeltmenin bedeli büyük bir düzeltmeninkine eşitleniyor. Her tur yeni bir üretim, her üretim kullanıcının beğendiği yerleri yeniden riske atıyor. Kullanıcı en sonunda metni kopyalayıp başka bir editörde düzeltiyor ve AI'ın sonraki turu artık onun elindeki metni bilmiyor. İki saniyelik bir iş, kullanıcı çıktıya dokunamadığı için iki tura çıkıyor. ## Neden atlanıyor Sohbet arayüzü cevabı bir mesaj olarak kurar ve mesajlar konuşmanın kaydı gibi durur. Kimse kaydın içine yazmaz. Düzenlenebilir bir çıktı ise ayrı bir editör, ayrı bir durum yönetimi ve iki yazarlı bir metin ister: kullanıcının değişikliği ve AI'ın değişikliği. Ekipler sohbetle başlayıp sohbette kalıyor, düzenleme işini kullanıcının kopyalayacağı başka bir araca bırakıyor. Model de küçük düzeltmeyi küçük tutmaya yatkın değil. Düzeltme isteğini çoğu zaman yeni bir üretim gibi ele alıyor ve metnin geri kalanını da kendi zevkine göre yeniden yazıyor. ChatGPT'nin dil bilgisi düzeltmesini inceleyen 2023 tarihli bir değerlendirme, modelin cümleleri akıcı hâle getirirken [fazla düzeltmeye yattığını ve en az değişiklik ilkesine uymadığını](https://arxiv.org/abs/2304.01746) yazıyor. “Başka hiçbir şeyi değiştirme” cümlesi bu eğilime karşı yazılmış bir rica. Sistem bu ricayı uygulamıyor, modelin uymasını umuyor. Üçüncü neden ölçümde. Yeniden üretim sayısı panoda kullanım gibi görünür. Kullanıcının metni kopyalayıp başka bir yerde düzelttiği ise hiçbir yerde görünmez. Ürün ekibi elle düzeltme ihtiyacını görmediği için onu çözmez. ## Desen AI'ın ürettiği şey kullanıcının malzemesi. Kullanıcı onu üretildiği yerde, kendi eliyle değiştirebilmeli ve AI bu değişikliğin üstünden devam etmeli. 1. **Çıktıyı düzenlenebilir bir yüzeyde ver.** Metin bir belgede, kod bir editörde, görsel katmanlı bir tuvalde durur. Kullanıcı imleci çıktının içine koyar ve yazar. 2. **Elle düzeltmeyi AI'a sormaktan kısa tut.** Düzenleme için çıktıya tıklamak ya da yanındaki tek bir düğme yeter. Kopyala, başka yere yapıştır, düzelt, geri getir döngüsü kalkar. 3. **Güncel sürümü AI'a geri ver.** Kullanıcı düzenledikten sonra AI'a giden her istek düzenlenmiş metni taşır. Model sohbet geçmişindeki eski sürümün üstünden çalışmaz. 4. **Kullanıcının değişikliğini koru.** AI sonraki turda kullanıcının değiştirdiği yerlere dokunmaz. Dokunması gerekiyorsa önce sorar ve dokunmadığı zaman bunu raporunda söyler. 5. **Kimin neyi değiştirdiğini ayır.** Kullanıcının düzenlemeleri ve AI'ın düzenlemeleri geçmişte ayrı görünür. Geri al ikisinde de çalışır. 6. **Parça parça kabul et.** Satır içi önerilerde kullanıcı önerinin tamamını almak zorunda kalmaz. Bir kelimesini ya da bir satırını alır, gerisini kendisi yazar. Elle düzeltme AI'ı büyük işe ayırır. Kullanıcı iki karakteri kendisi değiştirir, AI'dan yeni bir paragraf ister. ## Önce ve sonra Aynı duyuru, iki ayrı yüzeyde. Soldaki kullanıcı saati düzeltmek için AI'a yazıyor ve bütün metin yeniden yazılıyor. Sağdaki saati kendisi değiştiriyor, AI sonraki isteği bu düzenlenmiş metnin üstüne kuruyor. Örnek ekran (kurgusal): Kullanıcı AI'a bir mahalle kütüphanesinin hafta sonu etkinliği için duyuru yazdırıyor. Metin neredeyse hazır, yalnız saat yanlış. ### Önce: Asistan · sohbet - Kullanıcı: Cumartesi çocuk okuma saati için kısa bir duyuru yaz. - İçerik (Duyuru): Cumartesi saat 10.00'da çocuk bölümünde okuma saati var. 5-8 yaş için, kayıt gerekmez. Minderinizi getirin, gerisi bizden. - Kullanıcı: Saat 11.00 olacak. Başka hiçbir şeyi değiştirme. - İçerik (Duyuru): Bu cumartesi saat 11.00'de çocuk bölümümüzde bir okuma saati düzenliyoruz. 5-8 yaş arası çocuklar davetlidir, kayıt gerekmiyor. Rahat bir minder getirmeniz yeterli. - Kullanıcı: Son cümle değişmiş, eskisi daha iyiydi. Onu geri koyar mısın? - Yazı kutusu (boş, yer tutucu): Asistana yaz… 1. Çıktı salt okunur bir sohbet balonunda duruyor. Kullanıcı tek bir rakamı bile kendisi değiştiremiyor, tek yolu düzeltmeyi AI'a tarif etmek. 2. AI saati düzeltirken bütün metni yeniden yazdı. Kullanıcının beğendiği son cümle de gitti, şimdi onu geri istemek için bir tur daha harcıyor. ### Sonra: Asistan · belge - Kullanıcı: Cumartesi çocuk okuma saati için kısa bir duyuru yaz. - İçerik (Duyuru · düzenlenebilir): Cumartesi saat 11.00'de çocuk bölümünde okuma saati var. 5-8 yaş için, kayıt gerekmez. Minderinizi getirin, gerisi bizden. - Bilgi: senin düzenlemen: 10.00 yerine 11.00 - Kullanıcı: Sona kütüphanenin adresini de ekle. - AI: Adresi son satıra ekledim. Senin değiştirdiğin saate ve öteki cümlelere dokunmadım. - Düğmeler: Paylaş · Değişiklikleri göster · Geri al 1. Çıktı düzenlenebilir bir belgede duruyor. Kullanıcı saati kendisi, iki saniyede düzeltti, metnin geri kalanı yerinde kaldı. 2. AI sonraki isteği kullanıcının düzenlediği metnin üstüne kuruyor ve kullanıcının değişikliğine dokunmadığını söylüyor. ## Piyasada Gemini'nin Canvas alanında kullanıcı [metni doğrudan düzenleyebiliyor ya da Gemini'den yardım isteyebiliyor](https://support.google.com/gemini/answer/16047321?hl=en). Kod da kod görünümünde doğrudan düzenleniyor, değişiklikler otomatik kaydediliyor ve kaydedilen önceki sürümlere üstteki düğmelerle dönülüyor. Claude'da artifaktı değiştirmenin iki yolu var. Kullanıcı Claude'dan değişiklik isteyebiliyor ya da şablondan oluşturulmuş bir artifaktta [doğrudan düzenleyebiliyor](https://support.claude.com/en/articles/9487310-what-are-artifacts-and-how-do-i-use-them): belgeye yazarak, slaytı düzenleyerek, tasarım tuvalinde öğeleri taşıyarak. Microsoft'un Copilot Pages özelliği sohbetteki bir cevabı sohbetin yanında açılan bir sayfaya taşıyor. Belgeye göre kullanıcı [sayfada istediği an doğrudan düzenleme yapabiliyor](https://support.microsoft.com/en-us/microsoft-365-copilot/draft-content-with-microsoft-365-copilot-chat-and-copilot-pages), Copilot'tan da sayfanın bir bölümünü güncellemesini isteyebiliyor. GitHub Copilot kod önerisini parça parça kabul ettiriyor. Kullanıcı önerinin tamamını almak yerine [yalnız sonraki kelimeyi ya da sonraki satırı](https://docs.github.com/en/copilot/how-tos/get-code-suggestions/get-ide-code-suggestions) kabul edip gerisini kendisi yazabiliyor. Dört üründe de AI'ın çıktısı bir belgeye, bir editöre ya da bir tuvale iniyor ve kullanıcı oraya kendi eliyle yazabiliyor. ## Kanıt Bu desen için kamuya mal olmuş bir olay yok. Dayanak tasarım ilkeleri ve ürünlerin kendisi. Microsoft'un insan ve AI etkileşimi için yayımladığı on sekiz ilkeden biri bu deseni doğrudan koyuyor: AI yanıldığında [düzenlemeyi, inceltmeyi ve geri dönmeyi kolay kıl](https://www.microsoft.com/en-us/haxtoolkit/guideline/support-efficient-correction/). İlkenin örneği bir navigasyon uygulaması. Uygulama hızlı bir rota öneriyor, kullanıcı inşaat olan bir bölgeden kaçınmak istiyor. İlke kullanıcının önerilen rotayı ya da rotanın bir parçasını elle değiştirebilmesini istiyor. Rotayı baştan istemek gerekmiyor. Bu ilkeler bir CHI 2019 çalışmasından geliyor. Amershi ve arkadaşları ilkeleri birkaç tur sınadı. Turlardan birinde [49 tasarım uygulayıcısı ilkeleri 20 yaygın AI ürünü üzerinde](https://www.microsoft.com/en-us/research/wp-content/uploads/2019/01/Guidelines-for-Human-AI-Interaction-camera-ready.pdf) denedi. Çalışmanın ilke tablosunda bu ilkenin örneği bir sesli asistan: hatırlatıcı kurulduktan sonra ekranda “Tap to Edit” yazısı çıkıyor ve kullanıcı hatırlatıcıyı orada düzeltebiliyor. Apple'ın üretken AI kılavuzu aynı yönde. Üretilen sonucun inceltilmesini ve geri alınmasını kolaylaştırmayı ve [Edit, Undo, Retry ya da Adjust gibi kontrolleri üretilen içeriğin yanına koymayı](https://developer.apple.com/design/human-interface-guidelines/generative-ai) öneriyor. Elle düzeltmenin yeniden üretmeye göre kaç tur ya da kaç dakika kazandırdığını ölçen bir çalışma bu desenin kaynakları arasında yok. Dayanak ilkeler ve ürün belgeleri. O sayıyı kendi ürününde ölçmen gerekiyor. ## Ölçüm - **Elle düzenleme payı.** AI çıktılarının ne kadarında kullanıcı en az bir elle düzenleme yapıyor? Sıfıra yakınsa ya düzenleme yolu görünmüyor ya da çıktı hiç düzeltme istemiyor. Hangisi olduğuna oturum kayıtlarından bak. - **Küçük düzeltme için yeniden üretim.** “Yalnız şunu değiştir”, “saati düzelt” gibi tek noktalı düzeltme isteklerinin payı. Desen yerindeyse bu istekler azalır, çünkü kullanıcı o işi elle yapar. - **Kullanıcı düzenlemesinin korunması.** Kullanıcının elle değiştirdiği yerlerden AI'ın sonraki turunda bozulanları kodla say. Hedef sıfır. - **Dışarıda düzeltme.** Çıktının kopyalandığı ve oturumun hemen ardından bittiği durumların payı. Yüksekse kullanıcı düzeltmeyi başka bir araçta yapıyor. - **Geri alma.** Elle düzenlemeden hemen sonra yapılan geri almalar. Sık görülüyorsa düzenleme yüzeyi kullanıcının beklediği gibi davranmıyor. ## Ajanına ver Üç metin var. Denetim promptu ürünündeki çıktı yüzeylerini tarar, çıktının düzenlenip düzenlenemediğini ve kullanıcı düzenledikten sonra AI'a hangi sürümün gittiğini raporlar, hiçbir dosyayı değiştirmez. Uygulama promptu çıktıyı düzenlenebilir bir yüzeye taşır, kullanıcının düzenlemelerini kaydeder ve sonraki istekte korur. Önce planı gösterir, onayınla uygular ve elle değiştirilen kelimenin yeni sürümde yerinde kaldığını sınayan bir test ekler. Kural kodlama ajanının kendi çalışması için. Sen bir dosyayı elle düzelttiğinde ajan eski sürümün üstüne yazmasın. ## Sınır Kullanıcının üstünde çalışmadığı çıktıda desen gerekmez. Tek cümlelik bir cevap, bir hesap sonucu ya da sesli bir yanıt düzenlenecek bir malzeme değildir. Desen kullanıcının alıp kullanacağı çıktı için: metin, kod, tasarım, tablo. Büyük değişiklikte yeniden üretim hâlâ daha hızlı. Tonu baştan değiştirmek ya da yapıyı yeniden kurmak için kullanıcının her cümleyi elle yazması beklenmez. Elle düzenleme ile yeniden üretim yan yana durmalı. İki yazarlı metin çatışma doğurur. Kullanıcı yazarken AI da aynı paragrafı değiştiriyorsa biri ötekinin işini siler. AI kullanıcının o an yazdığı yere dokunmamalı, değişikliğini öneri olarak bekletmeli. Elle düzenlenen metin artık yalnız AI'ın metni değildir. Kaynak bağlantıları, AI etiketi ve sürüm geçmişi bu değişikliği hesaba katmalı. Desen düzenlemeyi kolaylaştırır, düzenlenen içeriğin doğru olduğunu söylemez. ## Promptlar ### Denetim promptu ``` Bu depoda AI'ın metin, kod ya da görsel ürettiği bir arayüz var. Görevin, kullanıcının AI çıktısını üretildiği yerde doğrudan düzenleyip düzenleyemediğini ve AI'ın sonraki turda bu düzenlemeyi koruyup korumadığını denetlemek. Hiçbir dosyayı değiştirme, yalnız rapor yaz. 1. AI çıktısını gösteren bileşenleri bul: sohbet mesajı, sonuç kartı, önizleme, editör. Her biri için bak: çıktı salt okunur bir metin olarak mı çiziliyor, yoksa düzenlenebilir bir alanda mı (contenteditable, textarea, kod editörü, tuval)? 2. Düzenlenebilir değilse kullanıcının küçük bir düzeltme için hangi yolu izlediğine bak: kopyalayıp başka yere yapıştırmak mı, AI'dan yeniden istemek mi? Bu yolun kaç tıklama sürdüğünü yaz. 3. Düzenlenebilirse kullanıcının değişikliği nerede saklanıyor? Durum yönetiminde AI'ın ürettiği sürüm ile kullanıcının düzenlediği sürüm ayrı mı tutuluyor? 4. Kullanıcı düzenledikten sonra AI'a yeni bir istek gönderdiğinde modele hangi sürüm gidiyor: kullanıcının düzenlediği güncel metin mi, AI'ın en son ürettiği eski metin mi? İstek kuran kodu ve sohbet geçmişini kontrol et. 5. AI'ın yeni çıktısı kullanıcının düzenlediği yerleri koruyor mu? Kullanıcı düzenlemesinin üstüne yazmayı önleyen bir kontrol ya da talimat var mı? 6. Geri alma ve geçmiş: kullanıcı kendi düzenlemesini ve AI'ın düzenlemesini ayrı ayrı geri alabiliyor mu? Kimin neyi değiştirdiği bir yerde görünüyor mu? Rapor biçimi: her bulgu için dosya ve satır, ne olduğu, kullanıcıya etkisi (örnek: duyurudaki saati düzeltmek için bütün metni yeniden istemek gerekiyor ve beğenilen cümleler de değişiyor) ve önerdiğin düzeltme. Bulguları en sık kullanılan çıktı yüzeyinden başlayarak sırala. ``` ### Uygulama promptu ``` Bu depodaki AI özelliğine "çıktıyı yerinde düzenletilebilir bırak" desenini uygula. Önce planı göster, onayımı aldıktan sonra kodu değiştir. Hedef davranış: 1. AI'ın ürettiği metin, kod ya da görsel düzenlenebilir bir yüzeyde durur. Metin için zengin metin ya da düz metin editörü, kod için kod editörü, görsel için katmanlı tuval. Kullanıcı imleci çıktının içine koyup doğrudan yazar. 2. Düzenleme yolu AI'a sormaktan kısadır. Çıktıya tıklamak ya da çıktının yanındaki tek bir "Düzenle" düğmesi yeter. 3. Kullanıcı düzenledikten sonra AI'a giden her yeni istek kullanıcının düzenlediği güncel sürümü taşır. Modele giden talimat kullanıcının değiştirdiği yerleri açıkça belirtir ve bunlara dokunmamasını ister. 4. AI yeni çıktıda kullanıcının düzenlediği bir yeri değiştirmek zorundaysa bunu yapmadan önce sorar ya da değişikliği öneri olarak gösterir. 5. Kullanıcı düzenlemeleri ve AI düzenlemeleri geçmişte ayrı kaydedilir. Geri al ikisinde de çalışır. Uygularken: - Çıktının tek doğru kaynağını belirle. Ekranda görünen ile modele giden metin aynı durumdan okunsun. - Kullanıcının düzenlediği aralıkları kaydet (konum ya da fark olarak), sonraki istekte modele bu aralıkları ilet ve dönüşte bu aralıkların değişip değişmediğini kodla karşılaştır. - Sohbet geçmişinde eski sürüm kalıyorsa modelin onu güncel sürüm sanmasını engelle. - Bir test ekle: AI bir metin üretsin, test bir kelimeyi elle değiştirsin, sonra AI'dan başka bir yeri değiştirmesini istesin. Elle değiştirilen kelimenin yeni sürümde aynen durduğunu ve modele giden isteğin düzenlenmiş metni taşıdığını doğrula. ``` ### AGENTS.md kuralı ``` ## Kullanıcının düzenlemesini koru - Kullanıcı senin yazdığın bir dosyayı ya da metni elle değiştirdiyse bir sonraki işe başlamadan önce güncel hâlini yeniden oku. Belleğindeki eski sürümün üstünden çalışma. - Kullanıcının elle değiştirdiği satırlara, sen açıkça istenmeden dokunma. - Küçük bir düzeltme istendiğinde yalnız o yeri değiştir, dosyanın ya da metnin tamamını yeniden yazma. - Kullanıcının değişikliğiyle çelişen bir şey yapman gerekiyorsa önce sor. - Raporunda neyi değiştirdiğini ve kullanıcının hangi düzenlemesini olduğu gibi bıraktığını yaz. ``` ## Kaynaklar 1. [Is ChatGPT a Highly Fluent Grammatical Error Correction System? A Comprehensive Evaluation](https://arxiv.org/abs/2304.01746), arXiv, Nisan 2023 2. [Create docs, apps & more with Canvas](https://support.google.com/gemini/answer/16047321?hl=en), Gemini Apps Help 3. [What are artifacts and how do I use them?](https://support.claude.com/en/articles/9487310-what-are-artifacts-and-how-do-i-use-them), Claude Help Center 4. [Draft content with Microsoft Copilot Chat and Copilot Pages](https://support.microsoft.com/en-us/microsoft-365-copilot/draft-content-with-microsoft-365-copilot-chat-and-copilot-pages), Microsoft Support 5. [Getting code suggestions in your IDE with GitHub Copilot](https://docs.github.com/en/copilot/how-tos/get-code-suggestions/get-ide-code-suggestions), GitHub Docs 6. [Support efficient correction · Microsoft HAX Toolkit](https://www.microsoft.com/en-us/haxtoolkit/guideline/support-efficient-correction/), Microsoft 7. [Guidelines for Human-AI Interaction](https://www.microsoft.com/en-us/research/wp-content/uploads/2019/01/Guidelines-for-Human-AI-Interaction-camera-ready.pdf), CHI 2019, ACM, Mayıs 2019 8. [Generative AI · Human Interface Guidelines](https://developer.apple.com/design/human-interface-guidelines/generative-ai), Apple, 8 Haziran 2026 --- Kaynak: https://tandem.komunite.com.tr · Metin CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.tr), promptlar ve kural MIT-0 (https://opensource.org/license/mit-0).